VNTB - Một cái nhìn sâu sắc hơn về thỏa thuận thương mại Việt Nam với Châu Âu

Khánh Anh dịch (VNTB) -  Ngày 30 tháng 6, Việt Nam đã ký hiệp định thương mại và thỏa thuận bảo hộ đầu tư với Liên minh châu Âu (EU). N...

Khánh Anh dịch

(VNTB) - Ngày 30 tháng 6, Việt Nam đã ký hiệp định thương mại và thỏa thuận bảo hộ đầu tư với Liên minh châu Âu (EU). Như vậy, nước này trở thành thành viên thứ hai của Hiệp hội các quốc gia Đông Nam Á (ASEAN) sau Singapore ký kết một hiệp định thương mại lớn với EU. Thỏa thuận này có ý nghĩa quan trọng không chỉ đối với mối quan hệ của Việt Nam với châu Âu, mà còn đối với vai trò lớn hơn của EU tại Đông Nam Á.

Lễ ký kết EVFTA tại Hà Nội ngày 30-6-2019


Lợi ích kinh tế và chính trị

Có nhiều lợi ích kinh tế rõ ràng cho cả hai bên khi giảm 99% thuế quan dự kiến. Từ ngày đầu tiên, khoảng 65% hàng xuất khẩu của EU sang Việt Nam sẽ được miễn thuế, với hầu hết các lĩnh vực khác sẽ được tự do hóa hoàn toàn trong 10 năm tới. Đối với hàng xuất khẩu của Việt Nam sang EU, 71% hàng xuất khẩu sẽ được miễn thuế ngay từ ngày đầu tiên, với 99% hàng hoá được tự do hóa trong vòng bảy năm.

Cũng quan trọng từ quan điểm của châu Âu, thỏa thuận này cho phép EU tăng cường tư cách là người bảo vệ chính cho thương mại tự do và đa phương hơn, vào thời điểm bản năng bảo hộ của Donald Trump và cuộc xung đột thương mại Hoa Kỳ – Trung Quốc vẫn tiếp diễn để thống trị các vấn đề toàn cầu.

Thật vậy, sự tương phản giữa cách tiếp cận mà Trump theo đuổi ở Việt Nam và thỏa thuận với EU không thể lớn hơn nữa.  Những ngày trước khi ký thỏa thuận, tổng thống Hoa Kỳ đã chỉ trích Việt Nam nặng nề, cho Việt Nam “gần như là kẻ lạm dụng tồi tệ nhất”. Như mọi khi, cơn thịnh nộ của Trump có liên quan đến thâm hụt thương mại đang gia tăng giữa Hoa Kỳ và Việt Nam.

Trớ trêu thay, xung đột thương mại Mỹ -Trung là một trong những yếu tố chính cho việc này. Như tờ Tạp chí Phố Wall – Wall Street Journal giải thích, “trong khi xuất khẩu hàng hóa của Trung Quốc sang Mỹ giảm 12,3% so với cùng kỳ từ tháng 1 đến tháng 5, hàng xuất khẩu của Việt Nam đã tăng 36,4%,” khi các nhà xuất khẩu Việt Nam thúc đẩy thương mại chuyển hướng và thay đổi đường cung. Một phân tích gần đây của ngân hàng đầu tư Nomura của Nhật Bản cho thấy cho đến nay Việt Nam là quốc gia hưởng lợi nhiều nhất từ cuộc xung đột này, với với mức tăng tương đương 7,9% GDP. Đài Loan là quốc gia thứ hai hưởng lợi lớn với mức tăng khoảng 2,1% GDP.

Do đó, Việt Nam không chỉ có được trực tiếp từ cuộc thương chiến Mỹ Trung Trung mà giờ còn được hưởng lợi qua thỏa thuận với EU, một phần là do Châu Âu mong muốn lấp đầy khoảng trống mà Hoa Kỳ để lại với tư cách là người ủng hộ thương mại tự do hàng đầu. Trong những tháng gần đây, ủy viên thương mại EU, bà Cecilia Malmström, ngày càng thẳng thừng về tham vọng của EU trong bối cảnh này. Tóm tắt thỏa thuận với Việt Nam, bà dứt khoát tuyên bố rằng châu Âu “đã gửi tín hiệu rất mạnh mẽ rằng "chúng tôi tin vào thương mại.”

Châu Âu hướng ngoại

Việc Vương quốc Anh dự kiến sắp rời khỏi Liên minh châu Âu, (mặc dù chưa chắc chắn) sẽ diễn ra vào cuối tháng 10, cũng đã tạo động lực mới cho châu Âu nhằm thiết lập quan hệ đối tác mới. Có những lo ngại thực sự rằng Anh có thể rời khỏi EU mà không cần đàm phán một thỏa thuận thay thế và quá trình này gây thiệt hại cho cả nền kinh tế Anh và châu Âu.

Nhưng việc EU đẩy mạnh các thỏa thuận thương mại vì Brexit có tầm quan trọng về mặt chính trị cũng như về kinh tế. Một lập luận quan trọng của những người đã vận động cho việc rút Anh ra khỏi EU là Anh sẽ có thể đàm phán các thỏa thuận của riêng họ khắp thế giới. Điều này tạo thành một thách thức trực tiếp đối với một trong những lý do cơ bản cho sự tồn tại của EU: lợi ích của việc củng cố chủ quyền như một khối thương mại. Không có gì ngạc nhiên khi các nhà lãnh đạo châu Âu nỗ lực gấp đôi để ký kết các thỏa thuận thương mại kể từ đó.

Do đó, cả cơ hội bên ngoài từ thương chiến Mỹ -Trung lẫn những thách thức nội bộ hiện đang thúc đẩy EU tìm kiếm các thỏa thuận thương mại trên toàn thế giới. Trong khi đó, các lĩnh vực kinh tế đang đẩy các công ty châu Âu sang thị trường châu Á. Cùng với Việt Nam và một thỏa thuận với Nhật Bản – Mercosur – cũng có hiệu lực vào tháng Hai. Mục tiêu dài hạn của EU tại Đông Nam Á là sử dụng các thỏa thuận song phương với các thành viên ASEAN để hướng tới một hiệp định thương mại tự do giữa các khu vực. Theo sau Singapore và Việt Nam, mục tiêu tiếp theo có khả năng sẽ là Indonesia.

Tuy nhiên, để các thỏa thuận mới được thông qua, EU sẽ cần các đối tác sẵn lòng tham gia. Quan hệ của EU với Indonesia và Malaysia đã bị thiệt hại đáng kể do lệnh cấm sử dụng nhiên liệu sinh học làm từ dầu cọ của EU. Khoảng 40% dầu cọ nhập khẩu vào EU được sử dụng làm nhiên liệu, một di sản của các mục tiêu trước đây của EU nhằm khuyến khích việc sử dụng nhiên liệu vận tải có nguồn gốc từ các nguồn tái tạo. Đề xuất loại bỏ việc sử dụng nhiên liệu sinh học có nguồn gốc từ dầu cọ xuất phát từ sự quan ngại về nạn phá rừng, nhưng với Indonesia và Malaysia chiếm hơn 80% sản lượng dầu cọ toàn cầu, triển vọng đột phá về thương mại đã nhanh chóng giảm đi.

Trong khi đó, Vương quốc Anh có thể sớm tìm cách thiết lập các cuộc đàm phán riêng với các quốc gia ASEAN nếu và khi Anh rời khỏi EU. Nhờ có tư cách thành viên EU, Vương quốc Anh tham gia vào khoảng 40 giao dịch thương mại với hơn 70 quốc gia trên toàn thế giới. Sau Brexit liệu Anh có thể có được nhiều thỏa thuận mới kể cả thỏa thuận với Việt Nam dựa trên các giao dịch thương mại cũ, hay liệu London sẽ phải đàm phán các thỏa thuận mới từ đầu với các điều khoản có khả năng ít có lợi hơn. Vào tháng 6, Anh đã cố ký thỏa thuận thương mại hậu Brexit đầu tiên ở châu Á khi đạt được thỏa thuận sơ bộ với Hàn Quốc, với các điều khoản gần như tương tự với các điều khoản của hiệp định thương mại tự do EU-Hàn Quốc hiện có.


Cân bằng các giá trị hay lợi ích kinh tế 

Vụ dầu cọ nhấn mạnh một trong những động lực cơ bản ở trung tâm của chính sách thương mại của EU. Trong khi nhiều người ở châu Âu coi các thỏa thuận thương mại chỉ đơn giản là công cụ để tăng thêm lợi ích kinh tế, thì những người khác cho rằng nên sử dụng các nhượng bộ thương mại để khuyến khích đạt được các mục tiêu định hướng giá trị, như tăng cường bảo vệ môi trường và nhân quyền. Hành động cân bằng này có một biểu hiện trong hầu hết các mối quan hệ đối ngoại của EU trên toàn thế giới, từ Đông Nam Á đến Bắc Cực.

Với phe đối lập trong Nghị viện châu Âu, các thỏa thuận thương mại của EU vẫn dễ bị lung lay nếu họ bị cho là trốn tránh thúc đẩy các giá trị của EU. Các thỏa thuận của EU với Nhật và Việt Nam đều sẽ phải được Nghị viện thông qua và đây sẽ không phải chỉ là hình thức.

Các đảng xanh đã chỉ trích thỏa thuận Mercosur với Nhật vì không chú trọng đến môi trường. Philippe Lamberts, đồng lãnh đạo của Khối xanh trong Quốc hội, gần đây đã chế giễu các điều khoản về tính bền vững trong các thỏa thuận thương mại của EU như một trò đùa vì thường không đi kèm với các biện pháp trừng phạt khả thi. Trong trường hợp thỏa thuận với Việt Nam, các quan ngại về nhân quyền là trọng tâm chính của sự phản đối. Kỳ vọng là thỏa thuận sẽ được phê chuẩn, nhưng những kinh nghiệm trước đây, như cuộc khủng hoảng nhỏ đối với thỏa thuận thương mại tự do EU với Canada, cho thấy khả năng có thể không được phê chuẩn.

Bất kể chuyện gì xảy ra, Việt Nam đã chứng tỏ là quốc gia hưởng lợi lớn từ sự phát triển thương mại toàn cầu gần đây. Có thể Việt Namkhông phải là quốc gia cuối cùng. Nhưng liệu các quốc gia Đông Nam Á khác sẽ ký kết thỏa thuận với EU hay không như Việt Nam hay không sẽ phụ thuộc vào mức độ lợi ích kinh tế đáng kể cùng với mong muốn của EU sử dụng thương mại như một cơ chế để lan toả các giá trị của EU trên toàn thế giới.



*Stuart Brown là một nghiên cứu viên tại Viện Kinh tế Châu Âu của Trường Kinh tế Luân Đôn và là Biên tập viên Quản lý của EUROPP - Chính trị và Chính sách Châu Âu. cách thành viên EU, Vương quốc Anh là người tham gia vào khoảng 40 giao dịch thương mại với hơn 70 quốc gia trên toàn thế giới. 

Related

VNTB 6867739813589299004

Đăng nhận xét Default Comments







Giúp chúng tôi truyền cảm hứng và khởi tạo nhiều câu chuyện, nhiều thay đổi hơn.
Cám ơn quý vị đã tiếp sức cho chúng tôi.

BÀI VỀ LUẬT AN NINH MẠNG

Theo dõi VNTB

VƯỢT TƯỜNG LỬA VÀO VNTB

TIN MỚI

TẤN CÔNG MẠNG

TRUYỀN HÌNH

Phản hồi

Trong tuần

FANPAGE VIỆT NAM THỜI BÁO

item