VNTB - Tôi làm biên tập cho ‘báo chí cách mạng Việt Nam’

Thảo Vy (VNTB) - Đảng và Nhà nước Việt Nam chọn ngày phát hành số báo đầu tiên mang tên Thanh Niên, tòa soạn ở tỉnh Quảng Châu, Trung Q...

Thảo Vy

(VNTB) - Đảng và Nhà nước Việt Nam chọn ngày phát hành số báo đầu tiên mang tên Thanh Niên, tòa soạn ở tỉnh Quảng Châu, Trung Quốc, ngày 21-6-1925 để tôn vinh cho Ngày Báo chí cách mạng Việt Nam.

Lệ thường, mỗi khi đến ngày ‘cúng giỗ báo chí cách mạng’, các báo ở Việt Nam lại có những bài viết chủ đề 21 tháng sáu. Người viết bài này hiện làm công tác biên tập ở tờ báo thuộc tổ chức nghề nghiệp, xin được kể đôi chút chuyện bếp núc hậu trường của ‘báo chí cách mạng Việt Nam’.

Tự do báo chí ở Việt Nam xếp hạng 176/180

Khi bài ‘huấn thị’ được gọi là ‘bài báo’

“Truyền thông xã hội đối với ổn định chính trị, xã hội ở Việt Nam” là tựa của bài viết ký tên với đầy đủ các chức danh trong bộ máy đảng cầm quyền của ông Võ Văn Thưởng. Tác giả Trúc Giang của trang Việt Nam Thời Báo đã có bình luận quanh bài viết sặc mùi dạy dỗ kiểu bề trên tuyên giáo ấy của ông Võ Văn Thưởng [Biểu tình ở Hồng Kông và nỗi hãi sợ của Đảng CSVN - http://bit.ly/2IruKYf]

Thực ra bài viết từ cộng tác viên ấy nếu không được gửi từ ‘bề trên tuyên giáo’, chắc chắn đã bị rớt từ vòng biên tập một.

Thường thì các tin, bài gửi cộng tác của bạn đọc, được phân chia về các ban biên tập liên quan đến nội dung bài cộng tác đó. Trưởng ban chuyên mục/ trang sẽ coi qua về nội dung có phù hợp hay không, nếu đạt yêu cầu ban đầu đó, sẽ chuyển sang cho biên tập viên một để rà soát lại câu từ, ngữ pháp… Tiếp theo là bài sẽ chuyển qua cho biên tập viên hai để người này phân chia các tít tựa phụ, rút các điểm nhấn và có thể là đặt lại tựa bài viết.

Với cách làm việc mang tính cơ bản như trên trong chuyện biên tập, thì bài viết “Truyền thông xã hội đối với ổn định chính trị, xã hội ở Việt Nam”, nếu là một cộng tác viên không phải từ cơ quan tuyên giáo, bài sẽ bị ‘rớt’ ngay từ bước chuyển đầu tiên đến vị trưởng ban chuyên mục. Lý do, tác giả bài viết không biết phân biệt, hay không chịu phân biệt giữa Thông tin – Information, và Truyền thông – Media.

Ông Thưởng ví von rằng: “dữ liệu trên mạng là tài nguyên, thông tin là quyền lực” [http://bit.ly/2XSWg64]. Điều này cho thấy tác giả không hiểu Truyền thông (Media) chỉ là phương tiện, trong khi Thông tin (Information) mới là điều cần tập trung bàn luận trong chuyện báo chí nhân dịp kỷ niệm ngày ‘báo chí cách mạng Việt Nam’. Ông Thưởng nói rằng sự lợi hại của truyền thông (tức không phải thông tin) - là tác nhân chính gây nên mất ổn định chính trị và dẫn đến bạo loạn. Đây là một sự đe dọa cho những ai không phân biệt được “media” và “information”.

Cái tối kỵ nhất trong cộng tác với báo chí, là một bài viết cùng lúc gửi đến nhiều tòa soạn. Bài viết ký tên Võ Văn Thưởng đã phạm vào điều cấm kỵ ấy. Thế nhưng lỗi lớn nhất ở đây lại thuộc về các tổng biên tập. Biết là bài viết được tác giả gửi cộng tác đồng thời với cùng nội dung ở nhiều tờ báo, song tổng biên tập vẫn duyệt đăng, và còn có thể là gửi cả khoản nhuận bút hậu hĩnh nữa, cho thấy không chỉ xem thường độc giả, mà còn là chuyện tham nhũng quyền lực.

Tuy nhiên, như đã nói ở đầu bài viết, vì là nền ‘báo chí cách mạng’, nên bất kỳ điều gì cần thiết để tuyên truyền cho Đảng CSVN, các tờ báo buộc phải làm, bất chấp các nguyên tắc cơ bản tối thiểu trong nghề báo.

Giới biên tập viên thì tâm thế chẳng có gì phải ngại ngần, ai chẳng biết đây là bài huấn thị lên gân của ông trùm tuyên giáo. Độc giả thừa sức hiểu và chắc chắc mấy ai bỏ công sức và thời gian ra đọc bài viết vừa quá dài, vừa lười biếng ít chịu xuống dòng, ý tứ thì lủng củng hệt như học trò lớp 12 rồi mà làm bài luận còn bị lạc đề!. 

Biên tập bài của ‘VIP’ cách mạng: cứ nguyên xi mà đăng thôi!

Thường thì bài viết của các quan chức đều do đội ngũ thư ký báo chí chấp bút. Đa số là tròn trịa, dễ dàng đăng báo. Một số ‘VIP’ như các ông Trương Tấn Sang, Nguyễn Minh Triết có thói quen chỉ gửi đến một tòa soạn nào đó, và bài viết trở thành là ‘bài độc quyền’.

Sinh tiền, tác giả Trần Bạch Đằng có rất nhiều bài báo được đăng ở những vị trí bắt mắt nhất trên báo giấy như Sài Gòn Giải Phóng, Tuổi Trẻ, Thanh Niên, Người Lao Động. Hầu hết những bài này là viết theo đặt hàng của cụ thể chủ đề do từng tờ báo đặt ra. Văn phong của ông Trần Bạch Đằng thường mạnh mẽ, không ngại đụng chạm thể chế chính trị. Ông Trần Bạch Đằng cũng có một đội ngũ thư ký báo chí riêng. Chính những vị này chấp bút từ các yêu cầu ‘nói miệng’ của ông Trần Bạch Đằng.

Với những vị chuyên gia kinh tế đang làm công tác quản lý, thì khi các bài báo ký tên xuất hiện trên báo, cũng xuất phát từ ‘đơn hàng’ của cụ thể từng tờ báo. 

Đơn cử như ông Trần Du Lịch, khi giữ chức Viện trưởng Viện Kinh tế TP.HCM, lúc tiếp phóng viên được cử đến gặp để chuyển lời đặt hàng của ban thư ký tòa soạn, ông sẽ hẹn một ngày giờ nào đó để gặp lần tiếp theo. Khi ấy, ông sẽ trình bày nội dung mà tờ báo cần. Phóng viên ghi lại. Bài viết lên báo chỉ ghi mỗi tên Trần Du Lịch. Nhuận bút khi phóng viên mang đến gửi, bao giờ ông cũng nhận một nửa, phần còn lại gửi tặng phóng viên.

Hồi ông Trần Hoàng Ngân còn làm hiệu phó trường Đại học Tài chính – Kế toán TP.HCM, cũng cung cách làm việc tương tự như ông Trần Du Lịch, chỉ khác là khi nhận nhuận bút, ông Ngân cầm hết.

Biên tập viên ‘báo chí cách mạng’ phải biết ‘uyển chuyển’ 

Thay lời kết cho bài viết này bằng chuyện khoe một đoạn về chủ đề “Kỷ niệm 94 năm ngày Báo chí Cách mạng Việt Nam 21/06/1925 – 21/06/2019” trên chính tờ báo nơi đang làm việc của người viết.

Sau bao năm bôn ba ở nước ngoài – tính từ bước đầu là Văn Ba làm phụ bếp trên thương thuyền Amiral Latouche Tréville của Compagnie des Chargeurs Réunis (Hãng Vận tải Hợp nhất), xuất phát từ Cảng Sài Gòn, thủy thủ Văn Ba ngày nào giờ có tên Nguyễn Ái Quốc trở về nước. Trong ngành hàng hải Việt Nam, có lẽ cần tôn vinh thủy thủ Văn Ba – lãnh tụ Nguyễn Ái Quốc là vị thuyền trưởng đầu tiên đã viết những chương khai mở báo chí cách mạng Việt Nam. (...)

Trở ngược lịch sử, suốt thời gian làm thủy thủ trên những chuyến hàng hải, cập các cảng Singapor, cảng Columbo ở Sri Lanca, cảng Xait của Ai Cập, cảng Marseille, cảng Le Havre, cảng Dunkerque,… và ở những bến cảng của một số nước như Tây Ban Nha, Bồ Đào Nha, Algeri, Tuynidi, Congo,… đã giúp người thủy thủ Văn Ba – Nguyễn Ái Quốc những dữ liệu cho quá trình viết báo cách mạng giải phóng dân tộc về sau này...”.

Đoạn tiếp sau đây thì không có trên bài báo dịp ‘cúng giỗ 21 tháng sáu’: Về tác giả và bút hiệu Nguyễn Ái Quốc, theo một công bố của ông Dương Trung Quốc là “một nhóm các nhà ái quốc Việt Nam sống ở Pháp, được gọi là nhóm Ngũ Long đứng đầu là cụ Phan Châu Trinh và trẻ tuổi là Nguyễn Tất Thành cùng viết một văn bản gửi Hoà hội Versailles đưa ra ‘Những yêu sách của người An Nam’, và được ký bằng cái tên chung là “Nguyễn Ái Quốc” (trong bài “Nhân sự phá sản của Đề án 112” - báo Lao động cuối tuần số 37, ra ngày 23-09-2007, mạng báo này chỉ được đọc đến ngày 15-1-2008 thì bị bóc xuống  - nhưng vẫn còn tìm thấy trên Google).

Còn theo Sophie Quinn-Judge, căn cứ trên bản tiếng Pháp của yêu sách Revendications du peuple annamite (Thỉnh nguyện thư của dân tộc An Nam) được đăng trên báo L'Humanité (Nhân đạo) ngày 18 tháng 6 năm 1919, thì luật sư Phan Văn Trường là người soạn. Vì ba ông Phan Châu Trinh, Phan Văn Trường, Nguyễn Thế Truyền đã sinh hoạt tại Pháp khá lâu nên cả ba bị mật thám Pháp theo dõi chặt chẽ nên không dám lộ diện. Riêng Nguyễn Tất Thành vì là người mới tới (từ Anh sang Pháp năm 1919) nên nhà chức trách ít cản trở hơn cả, lại được giao nhiệm vụ liên lạc với giới báo chí nên danh hiệu “Nguyễn Ái Quốc” sau này gắn liền với Nguyễn Tất Thành.

Nguyễn Tất Thành là người đã đưa tận tay bản kiến nghị cho các thành viên chủ yếu của nghị viện và tổng thống Pháp, cũng như trao bản kiến nghị cho các đoàn đại biểu Đồng minh và sau đó tự gọi mình là Nguyễn Ái Quốc (Nguồn: Duiker William, Ho Chi Minh: A Life, Hyperion, 2000. Trang 59).

Xoay quanh câu chuyện bút danh Nguyễn Ái Quốc đã nói lên được phần nào về cái gọi là nền ‘báo chí cách mạng Việt Nam’.

Related

VNTB 1409657477481428917

Đăng nhận xét Default Comments







Giúp chúng tôi truyền cảm hứng và khởi tạo nhiều câu chuyện, nhiều thay đổi hơn.
Cám ơn quý vị đã tiếp sức cho chúng tôi.

BÀI VỀ LUẬT AN NINH MẠNG

Theo dõi VNTB

VƯỢT TƯỜNG LỬA VÀO VNTB

TIN MỚI

TẤN CÔNG MẠNG

TRUYỀN HÌNH

Phản hồi

Trong tuần

FANPAGE VIỆT NAM THỜI BÁO

item