VNTB- Muốn tự chủ đại học, phải xóa bỏ cấp 'cơ quan chủ quản'

Trúc Giang (VNTB) - Xung đột giữa Trường Đại học (ĐH) Tôn Đức Thắng và cơ quan chủ quản là Tổng liên đoàn Lao động Việt Nam (LĐLĐVN),...

Trúc Giang

(VNTB) - Xung đột giữa Trường Đại học (ĐH) Tôn Đức Thắng và cơ quan chủ quản là Tổng liên đoàn Lao động Việt Nam (LĐLĐVN), đang làm nóng trở lại vấn đề tự chủ đại học, trong đó nổi lên câu chuyện vai trò cơ quan chủ quản.


Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật giáo dục ĐH chính thức có hiệu lực từ ngày 1-7-2019 sẽ “cởi trói” và giao quyền tự chủ cho các trường đến mức nào? Hiện các trường đang ráo riết thực hiện chỉ đạo của Bộ Giáo dục và Đào tạo về việc chuẩn bị áp dụng thực thi Luật giáo dục ĐH (sửa đổi), có việc phải kiện toàn lại Hội đồng trường, sửa đổi các chiến lược phát triển, quy chế tổ chức cho phù hợp với quy định của luật mới.

Trường đại học là ‘đơn vị sự nghiệp’ (!?)

Đây là cách giải thích của Tổng Liên đoàn Lao động Việt Nam tại buổi họp báo hồi đầu tuần này về chuyện một số cán bộ, giảng viên Trường ĐH Tôn Đức Thắng gửi đơn đến các cơ quan trung ương phản đối đơn vị chủ quản là Tổng LĐLĐVN về một số chính sách, trong đó có việc trường bị yêu cầu phải nộp 30% phần chênh lệch thu chi tài chính sau khi nộp thuế.

Theo giải thích của Tổng LĐLĐVN thì trong văn bản năm 2017, đoàn kiểm tra  của Tổng LĐLĐVN có kiến nghị trường ĐH Tôn Đức Thắng phải thực hiện nghĩa vụ như các đơn vị sự nghiệp khác trực thuộc Liên đoàn, có nghĩa vụ nộp tiền về Tổng LĐLĐVN. Trường có phản ứng việc này,  nhưng văn bản của đoàn kiểm tra tiếp tục kiến nghị phải nộp. 

“Sau này các ban của Tổng liên đoàn có nêu lại việc đó nhưng Tổng LĐLĐVN nhận thấy ngoài  quy định đơn vị sự nghiệp công lập, trường còn thực hiện theo Quyết định 158 của Chính phủ, là đơn vị sự nghiệp công lập tự chủ nên trường không phải nộp kinh phí về Tổng LĐLĐVN. Do vậy, Tổng LĐ đã quyết định không thu khoản này của trường như các đơn vị khác. Đến nay Tổng LĐLĐVN không hề có công văn nào yêu cầu trường phải nộp tiền”. Ông Ngọ Duy Hiểu, phó chủ tịch Tổng LĐLĐVN, giải thích.

Vị đại diện Tổng LĐLĐVN khẳng định số tiền, tài sản mà cơ quan này đã hỗ trợ ĐH Tôn Đức Thắng lên tới hàng nghìn tỷ đồng dưới nhiều hình thức, như: cấp, cho vay, giao quản lý, sử dụng và đề nghị cơ quan có thẩm quyền giao đất.

“Tiền thân của trường là ĐH Công nghệ dân lập Tôn Đức Thắng do LĐLĐ TP.HCM sáng lập, sau đó chuyển thành Đại học bán công Tôn Đức Thắng trực thuộc UBND TP.HCM, và đến năm 2008 thì trở thành trường công lập trực thuộc Tổng LĐLĐVN. Dù qua nhiều lần thay đổi, toàn bộ tài sản, cơ sở vật chất với giá trị đầu tư gần 3.000 tỷ đồng và trên 100 ha đất cùng bộ máy, nhân sự kể từ ngày đầu thành lập đến nay đều thuộc tổ chức công đoàn, hiện là Tổng LĐLĐVN. Cơ quản chủ quản còn tiếp tục tạo điều kiện cho trường một số cơ sở nhà đất và tài sản trên đất, các khoản cấp, cho vay…”. Ông Ngọ Duy Hiểu ‘kể công lao’.

(Xin lưu ý về những con số gọi là ‘cơ sở vật chất’ gần 3.000 tỷ đồng và trên 100 ha đất mà ông Ngọ Duy Hiểu nói rằng là tài sản của Tổng LĐLĐVN, cần được kiểm chứng bằng những văn bản pháp lý liên quan đến Luật Công đoàn, Luật Quản lý tài sản công; bao gồm cả việc cần kiểm toán về con số trích 30% lợi nhuận sau thuế mà các đơn vị sự nghiệp được gọi là trực thuộc Tổng LĐLĐVN buộc phải nộp về cho 'cơ quan chủ quản').

Nhưng có lẽ, phản ứng của trường ĐH Tôn Đức Thắng xuất phát từ văn bản số 655 của Tổng LĐLĐVN về việc chuẩn bị thực hiện Luật sửa đổi bổ sung một số điều của Luật Giáo dục ĐH (có hiệu lực kể từ ngày 1-7-2019). Trong đó có nội dung liên quan đến Đề án nhân sự nhiệm kỳ mới, bao gồm cả nhân sự Hội đồng trường và Nhân sự Ban giám hiệu. Theo thông tin từ Tổng LĐLĐVN, nhiệm kỳ hiệu trưởng và nhiệm kỳ hội đồng trường của Trường ĐH Tôn Đức Thắng sẽ hết hạn vào ngày 20-7-2019.

Nói dễ hiểu hơn, mặc dù trường ĐH Tôn Đức Thắng là “đơn vị sự nghiệp công lập tự chủ” – tức cơ chế tự chủ việc thu chi học phí, không sử dụng ngân sách nhà nước, nhưng chuyện bổ nhiệm nhân sự ở Hội đồng trường cho tới Ban giám hiệu đều thuộc thẩm quyền ‘đặt đâu – ngồi đó’ từ cấp chủ quản là Tổng LĐLĐVN.

Cơ quan chủ quản vẫn muốn giữ quyền thế ‘bề trên’

Hội đồng trường là tổ chức quản trị, đại diện chủ sở hữu của nhà trường. Do Nhà nước luôn là chủ sở hữu của các trường công lập, nên ở các trường công lập cả Hiệu trưởng lẫn Hội đồng trường đều cùng là người đại diện cho Nhà nước. 

Vì có sự chồng lấn về chức năng giữa Hiệu trưởng và Hội đồng trường như vậy, nên phần lớn Hiệu trưởng thường không muốn tiếp nhận cơ chế Hội đồng trường  trong trường mình; và nếu phải chấp nhận thành lập Hội đồng trường thì chỉ xem nó như là một tổ chức tư vấn.

Trong hệ thống trường công lập, về lý thuyết thì quyền tự chủ của nhà trường chỉ có thể trao cho Hội đồng trường, không thể trao cho Hiệu trưởng. Trường hợp ngược lại, Hiệu trưởng rất dễ trở thành nhà độc tài. Do đó chỉ các trường đại học công tự chủ mới thực sự cần có Hội đồng trường, vì ở đây còn có vấn đề của Luật Quản lý tài sản công. 

Tuy nhiên nếu mang lập luận ở trên đối chiếu với trường ĐH Công nghiệp TP.HCM có cơ quan chủ quản là Bộ Công thương, thì nhận xét đó lại khập khiểng. Từ đời Hiệu trưởng Tạ Xuân Tề đến Trần Tuấn Anh (ông Trần Tuấn Anh hiện là bộ trưởng Bộ Công thương) và sau đó, toàn bộ dàn cán bộ quản lý đều là phe nhóm lợi ích quyền lực đến từ cấp bộ chủ quản. 

Qua thực tế ở trường ĐH Công nghiệp TP.HCM cho thấy, Hội đồng trường chỉ thực sự là cơ quan quyền lực cao nhất trong nhà trường, khi nó đại diện cho cộng đồng xã hội - chứ không phải chỉ đại diện cho tập thể các thành viên của nhà trường theo cơ chế sở hữu tập thể của trường đại học, lại càng không phải là tổ chức tư vấn của Hiệu trưởng.

Điều đó xem ra cần nhanh chóng (chứ không phải theo nhịp điệu ‘từng bước’) xóa bỏ vai trò độc quyền chỉ đạo và quản lý của cơ quan chủ quản theo định chế có cấu trúc kiểu tập quyền. Nếu chưa xóa bỏ được cơ chế này, thì cho dù có thành lập Hội đồng trường, nó cũng không phát huy được tác dụng.

“Vì sao Hội đồng trường khó phát huy tác dụng? Tôi nghĩ rằng sự khác biệt rõ ràng của Việt Nam so với các trường ĐH thế giới là mối quan hệ giữa Đảng ủy – Hội đồng trường. Ở các trường ĐH trên thế giới, hoạt động của trường ĐH hầu như không gắn với tổ chức đảng. Cả Hội đồng trường và Đảng ủy đều quyết nghị những vấn đề chiến lược về sự phát triển của nhà trường, vì vậy cần phân định rõ những phạm vi quyết nghị để tránh chồng chéo...”. Ông Lê Quang, giảng viên thỉnh giảng môn “Ngôn ngữ báo chí và ngôn ngữ văn chương” ở một trường ĐH, chia sẻ.

Hiện nay, thông thường đa số các chủ trương đều phải thông qua cả ba cấp Ban giám hiệu, Đảng ủy, Hội đồng trường. Hội đồng trường tuy có vai trò quản trị và hoạch định chiến lược, nhưng chưa thể đảm bảo tính quyết định một phần vì lý do ấy, do đó, Hội đồng trường chỉ là hình thức. Ngoài ra có ý kiến cho rằng, các cơ quan chủ quản cũng chưa muốn “buông” các trường ĐH, vẫn muốn “quản”, nên họ luôn muốn có ‘người của chủ quản’ nằm trong Hội đồng trường.

Cùng với đó, Hiệu trưởng các trường ĐH không muốn chia sẻ quyền lực. Hoặc trong nhiều trường hợp, Hiệu trưởng lúng túng khi vừa là thành viên Hội đồng trường, vừa là Bí thư Đảng bộ; Chủ tịch Hội đồng trường thì lúng túng khi thực hiện chức năng tổ chức quản trị và đại diện sở hữu của nhà trường.

Bóng đang trong chân của Bộ Chính trị?

Từ ngày 1-7 tới đây, xuyên suốt các điều của Luật giáo dục ĐH (sửa đổi) là tính tự chủ cho các trường ĐH, trong đó nổi lên ba vấn đề: chuyên môn, nhân sự, tài chính. Luật mới này sẽ ‘cởi trói’ đến đâu cho các trường ĐH, xem ra vẫn còn chờ đợi ‘bề trên’ của các Bí thư Đảng bộ ở các trường ĐH.

“Đang có dự báo là sắp tới đây Bí thư Đảng ủy làm kiêm luôn Chủ tịch Hội đồng trường ĐH. Lúc đó, cơ chế bộ/ ngành chủ quản trong hệ thống trường ĐH công lập sẽ được xóa bỏ. Hội đồng trường sẽ có quyền quyết định bầu chọn/ tuyển dụng cho vị trí chức danh Hiệu trưởng. Đây là cách vận dụng các nguyên tắc đã được áp dụng khi giải quyết các mối quan hệ giữa Ban Chấp hành Trung ương, Quốc hội và Chính phủ”. Ông Lê Quang nói.

Bên cạnh đó, từ câu chuyện xung đột hiện tại giữa trường ĐH Tôn Đức Thắng với cơ quan chủ quản là Tổng LĐLĐVN, cho thấy tính chất sở hữu về xác định theo Bộ Luật Dân sự của từng loại hình cơ sở giáo dục ĐH cần được Nhà nước định rõ trong các văn bản pháp quy về giáo dục.

Related

VNTB 752742635837623205

Đăng nhận xét Default Comments







Giúp chúng tôi truyền cảm hứng và khởi tạo nhiều câu chuyện, nhiều thay đổi hơn.
Cám ơn quý vị đã tiếp sức cho chúng tôi.

BÀI VỀ LUẬT AN NINH MẠNG

Theo dõi VNTB

VƯỢT TƯỜNG LỬA VÀO VNTB

TIN MỚI

TẤN CÔNG MẠNG

TRUYỀN HÌNH

Phản hồi

Trong tuần

FANPAGE VIỆT NAM THỜI BÁO

item