VNTB - Dấu hiệu tâm thần đối với người bị khởi tố hình sự: khi nào thì phải chữa trị bắt buộc?

Nguyễn Hồng Phúc (VNTB) - Không ít trường hợp đối tượng gây án đã giả điên, giả dại, chấp nhận sống chung với người bị bệnh tâm thần để...

Nguyễn Hồng Phúc

(VNTB) - Không ít trường hợp đối tượng gây án đã giả điên, giả dại, chấp nhận sống chung với người bị bệnh tâm thần để tránh sự trừng phạt của pháp luật. Tuy nhiên cũng có trường hợp dư luận ngờ vực rằng cơ quan điều tra đã cố tình ép người bị khởi tố hình sự phải vào bệnh viện tâm thần chữa trị, tránh khi ra tòa sẽ đưa đến nhiều lời khai không có lợi.



Câu hỏi đặt ra: quyết định đưa người bị khởi tố hình sự ấy vào chữa trị tâm thần bắt buộc, là thẩm quyền thuộc cấp chức trách nào?

Thứ nhất, ở giai đoạn điều tra, khi có nghi ngờ người đang bị khởi tố hình sự không có năng lực trách nhiệm hình sự theo quy định tại Bộ luật hình sự, Cơ quan điều tra đang thụ lý giải quyết vụ án phải trưng cầu giám định pháp y tâm thần. 

Khi Cơ quan điều tra trưng cầu giám định pháp y tâm thần, nếu Hội đồng giám định pháp y tâm thần kết luận bị can mắc bệnh tâm thần, hoặc bệnh khác làm mất khả năng nhận thức, hoặc khả năng điều khiển hành vi, thì Cơ quan điều tra gửi văn bản đề nghị áp dụng biện pháp bắt buộc chữa bệnh, cùng kết luận giám định cho Viện kiểm sát cùng cấp để xem xét, quyết định.

Trong thời hạn 03 ngày kể từ ngày nhận được văn bản đề nghị của Cơ quan điều tra cùng kết luận giám định, Viện kiểm sát quyết định áp dụng biện pháp chữa bệnh đối với bị can, hoặc yêu cầu Cơ quan điều tra trưng cầu giám định bổ sung, giám định lại nếu thấy chưa đủ căn cứ để quyết định.

Trường hợp Viện kiểm sát ra quyết định áp dụng biện pháp bắt buộc chữa bệnh, thì Cơ quan điều tra phải ra quyết định tạm đình chỉ, hoặc đình chỉ điều tra đối với bị can.

Thứ hai, giai đoạn truy tố. Sau khi nhận được hồ sơ vụ án và bản kết luận điều tra, nếu có căn cứ cho rằng bị can không có năng lực trách nhiệm hình sự thì Viện kiểm sát trưng cầu giám định pháp y tâm thần.

Căn cứ vào kết luận giám định, Viện kiểm sát có thể ra một trong các quyết định: a) Tạm đình chỉ vụ án và áp dụng biện pháp bắt buộc chữa bệnh; b) Đình chỉ vụ án và áp dụng biện pháp bắt buộc chữa bệnh; c) Trả hồ sơ để điều tra bổ sung; d) Truy tố bị can trước Tòa án.

Ngoài quyết định áp dụng biện pháp bắt buộc chữa bệnh, Viện kiểm sát có thể giải quyết vấn đề khác liên quan đến vụ án. 

Thứ ba, giai đoạn xét xử. Sau khi thụ lý vụ án, nếu có căn cứ cho rằng bị can, bị cáo không có năng lực trách nhiệm hình sự thì Tòa án trưng cầu giám định pháp y tâm thần. 

Căn cứ vào kết luận giám định, Tòa án có thể ra một trong những quyết định: a) Quyết định tạm đình chỉ, hoặc đình chỉ vụ án và áp dụng biện pháp bắt buộc chữa bệnh; b) Trả hồ sơ để điều tra lại hoặc điều tra bổ sung; c) Miễn trách nhiệm hình sự hoặc miễn hình phạt và áp dụng biện pháp bắt buộc chữa bệnh; d) Đưa vụ án ra xét xử.

Thứ tư, trường hợp đang chấp nhận hình phạt tù đã có hiệu lực thi hành.

Như vậy, với cụ thể trường hợp của công dân Lê Anh Hùng mà trang Việt Nam Thời Báo đã có ít nhất hai bài viết tường thuật, phân tích thời gian gần đây [www.vietnamthoibao.org/2019/05/vntb-vu-le-anh-hung-khong-chi-ket-luan.htmlhttp://www.vietnamthoibao.org/2019/05/vntb-than-mau-blogger-le-anh-hung-noi.html], thì dường như vụ việc đang ở trường hợp thứ nhất.

Liệu cơ quan tố tụng có tuân thủ đúng các trình tự luật định? Điều này, có lẽ cần câu trả lời rõ ràng từ các cấp liên quan, với những yêu cầu cụ thể từ gia đình của công dân Lê Anh Hùng.

Vấn đề khác đặt ra, giả dụ như các bước tố tụng trong trường hợp công dân Lê Anh Hùng bị vi phạm của hành vi cố tình, nhằm phục vụ cho một ẩn cớ nào đó của Cơ quan điều tra, thì ở đây ai sẽ phải đối diện với cáo buộc “làm giả hồ sơ bệnh án tâm thần”?

Vừa qua, báo chí đưa tin Công an thành phố Hà Nội đã phát hiện một đường dây “chạy” bệnh án tâm thần. Hàng chục đối tượng hình sự đã làm hồ sơ bệnh án tâm thần giả nhằm trốn tránh sự phát hiện, xử lý của cơ quan công an, trong đó có hơn 50% là bệnh án của đối tượng hình sự nguy hiểm. Do vậy, Văn phòng Cơ quan Cảnh sát điều tra đã ra quyết định khởi tố vụ án hình sự, khởi tố bị can, bắt tạm giam 2 đối tượng là cán bộ và nhân viên bệnh viện tâm thần để tiếp tục điều tra, xử lý.

Bộ luật hình sự 2015 có quy định rõ về việc xử lý đối với những người làm công tác giám định làm giả hồ sơ tâm thần. Điều 382 quy định, người làm công tác giám định tâm thần nếu cố tình cung cấp sai sự thật tài liệu, khai báo gian dối dẫn đến việc kết án oan người vô tội hoặc bỏ lọt tội phạm thì có thể bị phạt tù từ 3-7 năm, bị cấm đảm nhiệm chức vụ, cấm hành nghề hoặc làm công việc nhất định từ 1-5 năm. 

Nếu đủ dấu hiệu cấu thành tội phạm, người thực hiện hành vi còn có thể bị truy cứu trách nhiệm hình sự về tội Lợi dụng chức vụ quyền hạn trong khi thi hành công vụ theo Điều 356 Bộ luật hình sự 2015.

Ngoài ra, những đối tượng này còn có thể bị xử lý hình sự về tội Giả mạo trong công tác. Điều 359 Bộ luật hình sự 2015 quy định, người nào vì vụ lợi hoặc động cơ cá nhân khác mà lợi dụng chức vụ, quyền hạn thực hiện một trong các hành vi: Sửa chữa, làm sai lệch nội dung giấy tờ, tài liệu; Làm, cấp giấy tờ giả; Giả mạo chữ ký của người có chức vụ, quyền hạn thì bị phạt tù từ 1-5 năm... Làm, cấp giấy tờ giả với số lượng từ 11 giấy tờ giả trở lên thì bị phạt tù từ 12- 20 năm.

Trở lại với vụ việc công dân Lê Anh Hùng. Những nguyên tắc về pháp luật hình sự như vừa nêu, chắc hẳn khó thể áp dụng, vì dường như không mang yếu tố về “động cơ vụ lợi cá nhân”. Đây chính là điều đáng để tìm hiểu phân tích, qua đó hy vọng có thể làm sáng tỏ về chuyện có hay không về những vi phạm như đang cáo buộc hình sự đối với công dân Lê Anh Hùng? Và vì sao người ta lại ngại kết thúc hồ sơ giai đoạn điều tra vụ án công dân Lê Anh Hùng, chuyển qua Viện kiểm sát để xem xét truy tố?

Còn nếu quả thực là các bước áp dụng bắt buộc chữa trị bệnh trong trường hợp này, hoàn toàn phù hợp luật định, cần thiết sớm minh bạch để tránh những đồn đoán hoàn toàn bất lợi cho nền pháp chế xã hội chủ nghĩa. Đặc biệt là trước các tố cáo của công dân Lê Anh Hùng, về những hành vi được cho là vi phạm pháp luật của ông Hoàng Trung Hải, nguyên bộ trưởng Bộ Công nghiệp, nguyên Phó Thủ tướng và hiện là Bí thư Thành ủy Hà Nội.

Lưu ý, theo hai bài viết gần đây trên trang Việt Nam Thời Báo (nguồn đã dẫn), thì trong trường hợp bắt buộc công dân Lê Anh Hùng phải chữa trị bệnh, phía Cơ quan điều tra có dấu hiệu vi phạm Thông tư liên tịch số 01/2018/TTLT-BCA-BQP-TANDTC-VKSNDTC, quy định về quan hệ phối hợp giữa cơ sở giam giữ trong Công an nhân dân, Quân đội nhân dân với cơ quan, người có thẩm quyền tiến hành tố tụng và Viện kiểm sát có thẩm quyền kiểm sát quản lý, thi hành tạm giữ, tạm giam trong việc thi hành tạm giữ, tạm giam.

Điều 14 của Thông tư liên tịch số 01/2018/TTLT-BCA-BQP-TANDTC-VKSNDTC, quy định trường hợp đưa người bị tạm giữ, người bị tạm giam đi khám bệnh, chữa bệnh tại cơ sở y tế ngoài cơ sở giam giữ thì Thủ trưởng cơ sở giam giữ ra lệnh trích xuất; đồng thời thông báo bằng văn bản cho cơ quan đang thụ lý vụ án, Viện kiểm sát có thẩm quyền kiểm sát quản lý, thi hành tạm giữ, tạm giam biết và thông báo cho thân nhân hoặc đại diện hợp pháp của người bị tạm giữ, người bị tạm giam biết để phối hợp chăm sóc, điều trị.

Căn cứ Điều 44.1 của Luật Thi hành tạm giữ, tạm giam 2015: “Người bị tạm giữ, người bị tạm giam và cơ quan, tổ chức, cá nhân khác có liên quan có quyền khiếu nại đối với quyết định, hành vi của cơ quan, người có thẩm quyền trong quản lý, thi hành tạm giữ, tạm giam nếu có căn cứ cho rằng quyết định, hành vi đó là trái pháp luật, xâm phạm quyền và lợi ích hợp pháp của mình”, cần thiết gia đình, thân nhân của công dân Lê Anh Hùng thực hiện quyền khiếu nại theo luật định. Nơi nhận các yêu cầu khiếu nại trong trường hợp công dân Lê Anh Hùng là Viện kiểm sát nhân dân thành phố Hà Nội.

Related

VNTB 5051279742419855422

Đăng nhận xét Default Comments







Giúp chúng tôi truyền cảm hứng và khởi tạo nhiều câu chuyện, nhiều thay đổi hơn.
Cám ơn quý vị đã tiếp sức cho chúng tôi.

BÀI VỀ LUẬT AN NINH MẠNG

Theo dõi VNTB

VƯỢT TƯỜNG LỬA VÀO VNTB

TIN MỚI

TẤN CÔNG MẠNG

TRUYỀN HÌNH

Phản hồi

Trong tuần

FANPAGE VIỆT NAM THỜI BÁO

item