VNTB - VNTB- Giấc mơ của Putin về Lòng mộ đạo: Nước Nga thần thánh

Mai Hưng VNTB - Một đòn giáng vào những nỗ lực của Tổng thống Nga nhằm phô trương đất nước Nga của ông ta như là một dân tộc với một bả...

Mai Hưng

VNTB - Một đòn giáng vào những nỗ lực của Tổng thống Nga nhằm phô trương đất nước Nga của ông ta như là một dân tộc với một bản sắc đồng nhất.
 
Metropolitan Epiphanius, Giáo đầu Giáo hội Chính thống Ukraine, làm lễ Giáng sinh Chính thống tại Nhà thờ St. Sophia  7. 1.2019, tại Kiev.



Ngày 5 tháng 1, 2019, khoảng 150 000 người đã đứng xếp hàng trước cửa Nhà thờ St. Sophia tại Kiev, thủ đô của Ukraina. Họ đến để chiêm nguyện một văn kiện độc nhất vô nhị được gọi là “tomos”, được ban hành vài ngày trước đó bởi Bartholomew - Đức Thượng phụ Đại kết thành (phố) Constantinople (Thổ-nhĩ-kỳ) [nguyên văn: “by the ecumenical patriarch of Constantinople, Bartholomew”]. Tại văn kiện đó, trên một tấm giấy da, được viết bằng tiếng Hy Lạp, tiếng Anh và tiếng Ukraina và được trang trí công phu, người ta đọc được những ngôn từ mà Giáo hội Chính thống giáo Ukraina đã nhiều thế kỷ khát khao: Văn kiện này ban phép cho Giáo hội Ukraine được trở thành một giáo hội độc lập, có nghĩa là, từ nay trở đi, nó hoàn toàn độc lập với Giáo hội Chính thống giáo Nga tòa thượng phụ Maxcơva.

Sự kiện tuyên bố độc lập này được đưa ra sau nhiều tháng bất chấp những nỗ lực vận động hậu trường của các quan chức Giáo hội Chính thống Nga và điện Kremlin nhằm thuyết phục và ngăn cản Đức Thượng phụ Bartholomew ban hành một văn bản “tomos”. Sau khi mọi vận động, hứa hẹn không còn có một tác dụng nào nữa, các tin tặc có liên hệ mật thiết với điện Kremlin (những người mà gần đây đã bị truy tố tại Hoa Kỳ) đã đánh cắp hàng ngàn tin nhắn email từ các phụ tá của Đức Thượng phụ Bartholomew. Khi việc tống tiền cũng đã thất bại, Maxcơva đã dùng đến biện pháp bắt nạt truyền thống - đưa ra các mối đe dọa vu vơ, không xác định và tố cáo Đức Thượng phụ Bartholomew là một đặc vụ của Hoa Kỳ và Vatican.

Tuy nhiên, Đức Thượng phụ không hề dao động, và một cuộc ly thân đã được thực hiện.

Đó là một cú đánh nghiêm trọng, xét trên nhiều khía cạnh và cấp độ, giáng vào tham vọng của tổng thống Nga, Vladimir Putin, cũng như Giáo hội Chính thống giáo Nga. Số lượng tín đồ của Giáo hội Chính thống Ukraina chiếm khoảng 30 phần trăm tổng số tín đồ của Cơ đốc chính thống giáo Nga tòa thượng phụ Maxcơva. Hàng chục giáo xứ nay đã đi theo Giáo hội Ukraina và hàng trăm giáo xứ khác có thể sẽ tiếp tục đi theo, sau sự kiện này. Matxcơva đang đối mặt với nguy cơ sẽ mất nhiều triệu tín đồ và nhiều triệu đô la không thể đếm tính được trong tài sản của giáo hội (Chính thống Nga tòa thượng phụ Maxcơva).

Nhưng đó không phải là những mất mát quan trọng nhất. Với nền độc lập tự trị mới giành được, một phần lớn dân số Ukraina giờ đây sẽ chịu ảnh hưởng không phải của Maxcơva về các vấn đề về đức tin và giáo hội nữa, mà sẽ chịu ảnh hưởng của một giáo hội độc lập tòa thượng phụ Kiev. Nói cách khác, Nga có thể đã sáp nhập được Crime, nhưng nó đã mất Ukraina.

Điều đáng kể nhất là cuộc đấu tranh để giữ chân Giáo hội Ucraina (trong vòng tỏa chiết của Giáo hội chính thống Nga – người dịch) đã diễn ra trên phông nền của những nỗ lực của ông Putin, nhằm giành lại một nước Nga đã suy yếu rất nhiều, nơi mà có đến 20% dân số theo đạo Hồi, như một lãnh thổ của một cộng đồng dân tộc thống nhất với một bản sắc đồng nhất (nguyên văn: “as a land of unified people with a single identity”. 

Trong một nỗ lực như thế, một trong những chiến lược của ông ta là sự phụ thuộc ngày càng tăng vào giáo hội như là cốt lõi của bản sắc Nga và Giáo hội chính thống giáo Nga là người ủng hộ kiên định cho chế độ của ông ta (Putin).

Thật vậy, mối quan hệ giữa Điện Kremlin và Giáo hội chính thống giáo Nga tòa thượng phụ Matxcơva cũng lâu đời như chính nước Nga vậy. Trong suốt chiều dài lịch sử của mình, Giáo hội Chính thống Nga đã phụ thuộc vào nhà nước và là người ủng hộ kiên định của chế độ chuyên chế. Bắt đầu từ thế kỷ 16, giáo hội này đã tạo dựng cho các nhà cai trị Matxcơva một nền thần học chính trị về Định mệnh Mặc nhiên (nguyên văn: “a political theology of Manifest Destiny”), khẳng định rằng Maxcơva đã trở thành một Jerusalem thứ hai và một Roma thứ ba (sau Roma và Constantinople).

Sự xuất hiện của nhà nước Xô-viết vô thần vào năm 1922 đã giáng một đòn nặng nề vào Giáo hội chính thống Nga. Nhà nước (Xô-viết vô thần) đã tịch thu hầu hết tài sản của giáo hội, và chỉ một vài chủng viện là còn sống sót. KGB thâm nhập vào hàng ngũ giới tăng lữ, soi mói, bẩm báo, chỉ điểm về các giáo sĩ và thúc đẩy các lợi ích Xô-viết ở nước ngoài.

Trong thời gian của một cuộc thử nghiệm ngắn ngủi của Nga với nền dân chủ trong những năm 1990, giáo hội (Chính thống giáo Nga) đã hồi sinh sau nhiều thập kỷ bị đàn áp. Nhưng dưới thời ông Putin, nhà nước đã hợp tác và hòa nhập vào với giáo hội. Điện Kremlin đã dựa vào Giáo hội Chính thống như một lực lượng thống nhất chính yếu trong nước và cung cấp cho nó một sự hỗ trợ tài chính hào phóng. Đổi lại, giáo hội đã trở thành tác nhân, lực đẩy chính của khái niệm “thế giới Nga”, một khái niệm mà đã giới thiệu Kremlin như một người bảo vệ các công dân Nga tại hải ngoại. Đức Thượng phụ Kirill, người đứng đầu Giáo hội Chính thống Nga, đã đi xa đến mức gọi thời đại Putin là “một phép lạ của Thiên Chúa”.

Một trong những ví dụ điển hình nhất hiện nay về cách thức mà Giáo hội chính thống Nga và Kremlin hợp tác với nhau để thúc đẩy các dự án dân tộc Nga là cuộc triển lãm “Nước Nga - Lịch sử của tôi” - được tổ chức bởi chính quyền (của ông Putin) với sự cộng tác của Giáo hội Chính thống Nga. Được trưng bày lưu động khắp Liên bang Nga, nó tôn vinh những nhà độc tài chuyên chế người Nga, bao gồm cả Ivan Hung đế (1530 - 1584) và Stalin (1878 - 1953), với tư cách là những nhà lãnh đạo vĩ đại, trong khi phỉ báng những người Tháng Chạp (nguyên văn: “Decembrists” - một nhóm sĩ quan trẻ người Nga muốn tiến hành các cải cách và thay đổi hiến pháp, đã tiến hành một sự kiện gần như đảo chính vào tháng Chạp, năm 1825, và do đó được gọi là những người Tháng Chạp – người dịch) là đặc vụ của phương Tây. Chân dung của Tổng thống Putin và Alexander Pushkin, người đặt nền móng cho nền văn học Nga hiện đại, được treo cạnh nhau. Tương tự, Dostoyevsky được ghép đôi với một triết gia phát xít người Nga, Ivan Ilyin (1883 - 1954), người mà có những tác phẩm ít được biết đến nhưng đã được phục hồi dưới thời ông Putin.

Cuộc triển lãm đã phát đi một thông điệp rõ ràng rằng quy mô và những tham vọng địa chính trị của nước Nga đòi hỏi phải có một nhà lãnh đạo mạnh mẽ, thậm chí là mang tính chuyên chế, độc đoán, đàn áp, để củng cố đất nước và thách thức các kẻ thù phương Tây. Cái lập luận “xưa như diễm” này, thường được sử dụng để biện minh cho chế độ chuyên chế, hiện đang được hợp nhất với một học thuyết tôn giáo được Ilyin đưa ra trước đó: nước Nga là một nền văn minh Kitô giáo độc đáo và riêng biệt, mà những trách nhiệm của nó chỉ có thể là những trách nhiệm đối với Thiên Chúa.

Cuộc triển lãm này là sản phẩm trí tuệ của Đức Giám mục Tikhon Shevkunov, người được biết đến với quan điểm dân tộc mạnh mẽ và là cha giải tội của chính ông Putin. Ông (Đức Giám mục Tikhon Shevkunov) cũng đứng đằng sau một dự án đổi các tên cũ của các sân bay chính của Nga và đặt tên mới theo tên của các anh hùng của Nga. Điều đáng chú ý là Andrei Sakharov, cha đẻ của bom hạt nhân của Liên-xô, người đã được trao giải Nobel Hòa bình vì những hoạt động ủng hộ nhân quyền, đã không có mặt trong danh sách này.

Bên cạnh những diễn tiến này, vai trò của giáo hội và ảnh hưởng của nó trong chính quyền và quân đội Nga cũng không ngừng tăng lên. Bộ Quốc phòng Nga đang hoàn tất việc xây dựng một ngôi nhà thờ riêng của mình, được coi là lớn thứ ba trong số các nhà thờ của Cơ đốc giáo chính thống Nga. Bộ Quốc phòng Nga gần đây đã thông báo rằng các bậc thềm của ngôi nhà thờ lớn này sẽ được đúc từ các xe bọc thép của Đức bị bắt trong Thế chiến II và bị đem nấu chảy.

Lòng nhiệt thành tôn giáo mới được đúc luyện của quân đội đã bắt chước mối quan hệ cá nhân của ông Putin với Đức giám mục Tikhon. Trong một cuộc họp với một nhóm các nhà lãnh đạo Nga vào ngày 18 tháng 10 (2018), việc sử dụng các ngôn từ mang nặng màu sắc tu từ trong sách thánh Khải huyền của tổng thống Putin đã gây sửng sốt. Ông tuyên bố rằng Nga không sợ bất cứ một đối thủ nào và người dân Nga đã sẵn sàng hy sinh thân mình vì quê hương. Về việc sử dụng vũ khí hạt nhân, ông Putin cũng nói rằng nếu bị tấn công, thì “chúng tôi sẽ đáp trả, và chúng tôi sẽ kết thúc ở thiên đường với tư cách là những người tử vì đạo, trong khi họ sẽ đơn giản là những bóng ma vì họ sẽ không còn có thời gian để ăn năn, sám hối”.

“Họ”, ở đây, tất nhiên là phương Tây, hiện đã được các nhà tuyên giáo trung ương Nga biến đổi từ một kẻ thù địa chính trị thuần túy thành một kẻ thù của đức tin Kitô giáo đích thực do Maxcơva đại diện.

Tuy nhiên, trên thực tế, nước Nga của ông Putin đã đi vào ngõ cụt. Các chính sách của ông Putin chỉ khiến nước Nga rơi vào tình trạng cô lập sâu sắc hơn, và bây giờ là tình trạng cô lập sâu sắc hơn trong các vấn đề thế tục và đức tin tôn giáo. Dường như không thể nào thay đổi được đường hướng của chế độ của ông Putin, một chế độ mà đã và đang tuyệt vọng tìm kiếm một ý thức hệ trong những góc khuất tối của lịch sử và nền thần học Nga. Thực tế là việc hệ tư tưởng này phụ thuộc vào việc tạo ra một ngụy thuyết hùng biện mang màu sắc dân tộc chủ nghĩa và chống lại phương Tây bên cạnh một viễn kiến về một nước Nga thần thánh Cơ đốc giáo chính thống chắc sẽ khiến buộc bất cứ một ai đó cũng phải dừng lại một chút để suy nghĩ về những quan ngại nghiêm trọng.

---------------------------------
Michael Khodarkovsky là giáo sư lịch sử tại Đại học Loyola Chicago

Nguồn: THE NEW YORK TIMES INTERNATIONAL EDITION
Thursday, January, 24, 2019

Related

world 8163776203080270431

Đăng nhận xét Default Comments







Giúp chúng tôi truyền cảm hứng và khởi tạo nhiều câu chuyện, nhiều thay đổi hơn.
Cám ơn quý vị đã tiếp sức cho chúng tôi.

BÀI VỀ LUẬT AN NINH MẠNG

Theo dõi VNTB

VƯỢT TƯỜNG LỬA VÀO VNTB

TIN MỚI

TẤN CÔNG MẠNG

TRUYỀN HÌNH

Phản hồi

Trong tuần

FANPAGE VIỆT NAM THỜI BÁO

item