VNTB - Dự án Luật Đặc khu đã vi phạm Luật ban hành văn bản quy phạm pháp luật

Trần Thành (VNTB) Dự án Luật này do Bộ Kế hoạch và Đầu tư chấp bút vào tháng 2-2017. Tháng 11-2017, Quốc hội đã thảo luận ở hội trường về D...

Trần Thành (VNTB) Dự án Luật này do Bộ Kế hoạch và Đầu tư chấp bút vào tháng 2-2017. Tháng 11-2017, Quốc hội đã thảo luận ở hội trường về Dự án Luật Đặc khu. Tháng 6-2018, Kỳ họp thứ 5 - Khóa XIV Quốc hội sẽ bấm nút thông qua. Dự án Luật này đã bỏ qua bước lấy ý kiến rộng rãi trong người dân.

Quốc hội làm luật hay chỉ là cơ quan thông qua luật?

Theo chương trình dự kiến, ngày 15-6 Quốc hội sẽ biểu quyết thông qua Luật đơn vị hành chính - kinh tế đặc biệt Vân Đồn, Bắc Vân Phong, Phú Quốc (gọi tắt là Luật Đặc khu). Không chỉ trên nghị trường, mà ở các diễn đàn mạng xã hội, trang facebook cá nhân đều lên tiếng phản đối về thời han cho thuê đất đến 99 năm mà Dự Luật đưa ra.

Nếu căn cứ vào quy định của Luật ban hành văn bản quy phạm pháp luật, thì cơ quan chủ trì soạn thảo là Bộ Kế hoạch và Đầu tư đã thực hiện không đầy đủ yêu cầu “tổ chức có liên quan có trách nhiệm tạo điều kiện để các cơ quan, tổ chức, cá nhân tham gia góp ý kiến về đề nghị xây dựng văn bản quy phạm pháp luật, dự thảo văn bản quy phạm pháp luật; tổ chức lấy ý kiến của đối tượng chịu sự tác động trực tiếp của văn bản quy phạm pháp luật”. (Điều 6.2)
Dự án Luật Đặc khu đã vi phạm Luật ban hành văn bản quy phạm pháp luật?
Chính vì bỏ qua việc lấy ý kiến của người dân nên thời hạn cho thuê đất dài đến 99 năm được cho là quá nguy hiểm, nhất là Việt Nam đang đứng trước họa Bắc thuộc. “Không có vòng đời nào, dự án đầu tư nào hiện nay cần đến 99 năm. Thời hạn này thực chất là ưu đãi bổ sung để nhà đầu tư có thể được chuyển nhượng sau khi khai thác xong, hoặc là thay đổi dự án giữa chừng mà không phải trả lại đất. Theo tôi, thời hạn này ngang với 3-4 thế hệ con người, thực chất là hình thức nhượng địa mà hiện nay chỉ những đất nước nghèo đói lạc hậu và hoang sơ mới cần đến”. Luật sư Trương Trọng Nghĩa (Đoàn Luật sư TP.HCM) nhận định.

Giới luật sư ở Sài Gòn cho rằng cần dừng ngay một Dự án Luật không tuân thủ quy trình soạn thảo luật. “Mức đầu tư của 3 đặc khu này cực lớn, hơn 1,5 triệu tỷ đồng, liên quan tới cả trăm ngàn dân ở các vùng miền; liên quan đến rừng vàng, biển bạc, đến các di sản thiên nhiên của đất nước… liệu chúng ta đã tính hết chưa? Xin thưa đã có những quốc gia phải trả giá cho hoạt động này, nhiều nước như Trung Quốc đang sử dụng quyền lực mềm. Có nước không trả được nợ phải cược cảng tới 99 năm cho Trung Quốc”. Luật sư Trương Trọng Nghĩa cảnh báo.

“Đất đai thuộc sở hữu toàn dân”, vậy sao không hỏi ý kiến dân?

Luật đất đai năm 2013 khẳng định quan điểm đất đai thuộc sở hữu toàn dân, do Nhà nước là người đại diện và thống nhất quản lý, được ghi nhận tại Điều 53, 54 Hiến pháp 2013; Điều 4 Luật đất đai năm 2013.

Vậy thì khi Nhà nước quyết định mang đất đai của Việt Nam cho nước ngoài thuê và toàn quyền sử dụng tại Đặc khu trong 99 năm, cần phải hỏi ý kiến của người dân có đồng ý hay không?

Lâu nay Đảng và Nhà nước hay kêu gọi đưa pháp luật vào cuộc sống, hay than phiền là luật chưa vào được cuộc sống. Nhưng điều không kém phần quan trọng là theo chiều ngược lại, luật phải bắt nguồn từ cuộc sống, hỏi xem, người dân, xã hội có cần đến luật đó hay không, có nghĩa là đưa được cuộc sống vào luật.

Muốn vậy, sự tham gia của nhân dân góp phần rất lớn trong việc nhận ra các vấn đề trong xã hội, tạo cơ sở để phân tích chính sách trước khi xây dựng văn bản pháp luật. Những người chịu tác động của một quyết sách sắp ban hành cần có cơ hội khả thi tối đa để đóng góp ý kiến, hoặc tham gia vào quá trình ra quyết định. Sự tham gia này cũng chứng tỏ quyền được nghe và quyền yêu cầu các cơ quan nhà nước phải công khai và có trách nhiệm.

Công chúng hiểu rõ họ cần cái gì, nên có thể mách bảo nhiều giải pháp tốt mà các chuyên gia cũng không ngờ tới. Một nguyên nhân nữa để thu hút sự tham gia của công chúng là khi được tham gia, công chúng thấy mình thực sự là một thành viên trong quá trình đó, có vai trò tích cực trong đó, nên các quyết định sẽ được tiếp nhận và ủng hộ nhiều hơn, tránh được những vướng mắc sau này trong khi thực thi.

Tuy nhiên, từ thực tế đang xảy ra với Luật đơn vị hành chính - kinh tế đặc biệt Vân Đồn, Bắc Vân Phong, Phú Quốc, câu hỏi ở đây là nhân dân tham gia đóng góp ý kiến vào quá trình xây dựng pháp luật như thế nào?

Lâu nay việc lấy ý kiến nhân dân vào các dự án luật có lúc thì diễn ra khá rầm rộ, nhưng ngay các chuyên gia pháp luật, những người trực tiếp tổ chức công việc này cũng nhận xét về tính hình thức của nó. Nguyên nhân có nhiều, mà một trong số đó là chưa xác định đúng mục đích: nếu vẫn kỳ vọng nhân dân sẽ đóng góp ý kiến có tính chất chuyên môn, đó sẽ là một sự kỳ vọng quá mức và lệch hướng. Bởi để tham gia góp ý cho một dự thảo văn bản pháp luật, không chỉ cần đọc, nắm được nội dung của nó, mà còn phải biết các văn bản liên quan, từ Hiến pháp, luật, thông tư cho đến nghị định. Bởi vậy, ngay cả số người đọc dự thảo từ đầu đến cuối để hiểu đã rất ít, chứ chưa nói đến tham gia góp ý.

Như vậy, điều cần hỏi dân là văn bản luật sẽ tác động ra sao đến lợi ích của họ?. Do đó, trong tập hợp các ý kiến đóng góp của các tầng lớp nhân dân, các chuyên gia được trực tiếp cử ra làm công việc tổng kết, phân tích các ý kiến đó sẽ lọc ra những vấn đề có tính chất chính sách, liên quan đến những lợi ích điển hình của nhóm, giới hoặc lợi ích chung.

Từ những vấn đề lợi ích này mà cơ quan có thẩm quyền sẽ giao lại cho các chuyên gia chuyên soạn thảo văn bản thể hiện thành câu chữ, quy phạm cụ thể.

Bộ Luật Hình sự 2015 từng được đưa ra lấy ý kiến rộng rãi trong dân chúng và giới chuyên gia trong thời gian dài, vậy mà khi Quốc hội bấm nút thông qua, sau đó đã phải hoãn thi hành vì còn nhiều điều không phù hợp, là một ví dụ.

Cần chấm dứt làm luật kiểu “phiên làm văn tập thể”

Thực tế, một dự luật ở Việt Nam cũng trải qua nhiều công đoạn, từ cơ quan soạn thảo - Chính phủ - các ủy ban của Quốc hội - Ủy ban Thường vụ Quốc hội (UBTVQH) trước khi ra tới Quốc hội. UBTVQH đóng vai trò như một người canh cổng đầu tiên; một dự luật nếu không được thông qua tại UBTVQH thì không có cơ hội xuất hiện ở Quốc hội.

UBTVQH là nơi tập hợp các đại biểu chuyên trách, có nhiều kinh nghiệm và sự từng trải. Tuy nhiên, thay vì đặt ở công đoạn cuối của quy trình, vai trò chắt lọc của UBTVQH lại đặt trước Quốc hội. Vì vậy, công đoạn Quốc hội sẽ còn ít vai trò đóng góp cho việc định hình và quyết định chính sách, mà đôi lúc chỉ soi xét câu chữ như một “phiên làm văn tập thể”.

Có một lý do dễ thấy nhất cho câu chuyện ở trên: Ở Việt Nam hiện nay, các tổ chức chính trị - xã hội, được giao trọng trách phản biện xã hội và trình sáng kiến pháp luật, cung cấp thông tin bổ sung cho hoạt động lập pháp. Nhưng với ba lý do: hưởng ngân sách nhà nước; được cung cấp biên chế công chức; được cơ cấu cán bộ lãnh đạo từ bên trên, nên các tổ chức này không còn tính chất như kỳ vọng, mà bị hành chính hóa, mang dáng dấp của một cơ quan quản lý nhà nước.

Có ý kiến nói rằng việc sẽ bấm nút thông qua Luật đơn vị hành chính - kinh tế đặc biệt Vân Đồn, Bắc Vân Phong, Phú Quốc ở kỳ họp này, là tuân thủ theo Nghị quyết của Bộ Chính trị. Tuy nhiên xét thuần về mặt quy định của pháp luật liên quan, khi một dự án luật không tuân thủ quy trình soạn thảo, đang vấp nhiều phản ứng của cử tri thì dứt khoát dự luật ấy phải tạm hoãn thông qua để soạn thảo lại.

Nếu ngày 15-6 tới đây, Quốc hội vẫn kiên quyết bấm nút phê chuẩn Luật đơn vị hành chính - kinh tế đặc biệt Vân Đồn, Bắc Vân Phong, Phú Quốc, thì chắc chắn sẽ tái diễn kịch bản như Bộ Luật Hình sự 2015, với điều khoản thời hạn cho thuê đất 99 năm của Luật Đặc khu sẽ bị dừng thực hiện, chờ điều chỉnh thích hợp.

Related

VNTB 1168216557118326675

Đăng nhận xét Default Comments







Giúp chúng tôi truyền cảm hứng và khởi tạo nhiều câu chuyện, nhiều thay đổi hơn.
Cám ơn quý vị đã tiếp sức cho chúng tôi.

BÀI VỀ LUẬT AN NINH MẠNG

Theo dõi VNTB

VƯỢT TƯỜNG LỬA VÀO VNTB

TIN MỚI

TẤN CÔNG MẠNG

TRUYỀN HÌNH

Phản hồi

Trong tuần

FANPAGE VIỆT NAM THỜI BÁO

item