VNTB- Trump, Putin, Tập và sự trỗi dậy của chủ nghĩa dân tộc hoài cổ

Gideon Rachman , Financial Times, ngày 02/1/2017 (Bản dịch của Vũ Quốc Ngữ )  (VNTB) - Cảnh giác với những cam kết của lãnh đạo n...

Gideon Rachman, Financial Times, ngày 02/1/2017
(Bản dịch của Vũ Quốc Ngữ


(VNTB) - Cảnh giác với những cam kết của lãnh đạo nhằm xây dựng một tương lai mà lại lấy cảm hứng từ những vinh quang trong quá khứ.



Mỹ được được cho là nước định hướng toàn cầu. Nhưng trước khi Donald Trump đưa ra khẩu hiệu “Đưa nước Mỹ trở lại vĩ đại- Make America Great Again” thì Trung Quốc, Nga và Thổ Nhĩ Kỳ đã có xu xướng chủ nghĩa dân tộc hoài cổ.

Phiên bản Trung Quốc của lời cam kết nổi tiếng của ông Trump đã được thể hiện ở lời hứa của Chủ tịch nước Tập Cận Bình nhằm “hồi sinh dân tộc Trung Hoa” trong năm 2012. Cũng trong năm đó, Vladimir Putin trở lại điện Kremlin với tư cách là tổng thống cùng với một dự án quốc gia tóm tắt như sau “Đưa nước Nga vĩ đại trở lại”. Trong khi đó, tại Thổ Nhĩ Kỳ, Tổng thống Recep Tayyip Erdogan tìm cảm hứng cho quốc gia từ vinh quang xưa của Đế quốc Ottoman.

Các xu thế chính trị ở Trung Quốc, Thổ Nhĩ Kỳ và Nga đưa ra lời cảnh báo rõ ràng về sự nguy hiểm của chủ nghĩa dân tộc hoài cổ. Trong cả ba nước trên có cùng một khát vọng để khôi phục lại sự vĩ đại của quốc gia bằng việc kết hợp với một chiến dịch của chính phủ nhằm đẩy mạnh chống lại thế lực thù địch bên ngoài và đối phó với “kẻ thù bên trong.”

Các tổ chức mạnh mẽ của Mỹ và tự do báo chí sẽ gây nhiều khó khăn cho chủ nghĩa dân tộc hoài cổ của ông Trump trong việc đàn áp đối lập chính trị trong nước, theo cách của Tổng thống Putin, Chủ tịch nước Tập hoặc Erdogan. Nhưng ý tưởng rằng nền dân chủ bằng cách nào đó miễn dịch với các hình thức nhẹ hơn của sự hồi sinh dân tộc hoài cổ được chứng minh là sai. Hãy nhìn vào Nhật Bản, Ấn Độ, Hungary và Anh.

Shinzo Abe, Thủ tướng Nhật Bản, đang dẫn đầu một chiến dịch lớn nhằm hồi sinh quốc gia. Ông đã trích dẫn thuyết Minh Trị Duy Tân của thế kỷ 19, một học thuyết khiến Nhật Bản có quyền lực hàng đầu ở châu Á, là nguồn cảm hứng của mình. Tại Ấn Độ, Thủ tướng Narendra Modi dẫn đầu một phong trào dân tộc Hindu đồng thời tìm cách hiện đại hóa Ấn Độ trong khi kêu gọi niềm tự hào Hindu về một quá khứ vinh quang (và đôi khi huyền bí). Tại Hungary, Thủ tướng Viktor Orban là một người theo chủ nghĩa dân tộc luôn nghĩ về các vùng lãnh thổ đất nước của ông bị mất sau chiến tranh thế giới thứ nhất.
 
Và giờ đây là Brexit. Chủ nghĩa dân tộc hoài cổ cũng đóng một phần trong quyết định của Anh bỏ EU. Chiến dịch Nước Anh toàn cầu (Global Anh) gợi lại ký ức về giai đoạn Anh là một cường quốc chi phối thế giới, chứ không chỉ là một thành viên của một khối gồm 28 quốc gia châu Âu.

Với Nga, Trung Quốc, Mỹ, Anh, Nhật Bản và Ấn Độ tất cả các hình thức ôm lấy chủ nghĩa dân tộc hoài cổ, muốn coi hiện tượng này là phổ biến, và không đáng quan tâm. Nhưng đó sẽ là một sai lầm. Hầu hết các nền dân chủ phương Tây đã và chưa theo xu hướng này. Canada, Úc và phần lớn EU đã không khuất phục trước chủ nghĩa dân tộc. Pháp dễ bị tổn thương: Mặt trận Dân tộc của Marine Le Pen là một ví dụ điển hình của một đảng dân tộc chủ nghĩa hoài cổ. Nhưng ở phía bên kia của sông Rhine, rất khó để một đảng chính trị thành công dựa trên khẩu hiệu “Đưa nước Đức vĩ đại trở lại”.

Ở nhiều nước, chủ nghĩa dân tộc hoài cổ vẫn là một lực lượng mới. Ở Anh và Mỹ, các chính trị gia thành công nhất cho đến gần đây, có tầm nhìn về phía trước. Bill Clinton nói về việc xây dựng “cây cầu thế kỷ 21” và Barack Obama vận động tranh cử với slogan “hy vọng và thay đổi”. Tại Anh, Tony Blair nói về Anh quốc tươi đẹp và David Cameron coi mình là một chính trị gia bảo thủ hiện đại, thích nghi với xã hội đương đại. Ngay cả Nga, trước thời Putin, dường như quan tâm nhiều hơn trong việc tạo dựng một tương lai mới hơn là nhìn lại vinh quang đã qua.

Vậy điều gì đã xảy ra? Một điều quen thuộc, một lời giải thích cho tất cả là toàn cầu hóa. Những ảnh hưởng phụ của chủ nghĩa tư bản toàn cầu, bao gồm cả di cư hàng loạt và cuộc khủng hoảng tài chính năm 2008, làm tăng xu hướng hoài niệm về một quá khứ ổn định hơn, đồng nhất và lấy quốc gia làm trung tâm. Chủ nghĩa phục hưng dân tộc trong một quốc gia có thể có khuyến khích xu hướng này ở các nơi khác. Ông Trump coi Brexit như một nguồn cảm hứng, và ông cũng là một người hâm mộ Putin.

Một lý do nữa khiến chủ nghĩa dân tộc hoài cổ hồi sinh có thể là sự thay đổi quyền lực chính trị và kinh tế từ Tây sang châu Á. Một cảm giác rằng sự giàu có và ảnh hưởng toàn cầu của Mỹ đang bị xói mòn củng cố lời hứa của ông Trump để làm cho Mỹ vĩ đại một lần nữa. Trong các quốc gia phát triển ở châu Á, như Trung Quốc và Ấn Độ, sự chuyển đổi quyền lực toàn cầu đã sinh ra tham vọng làm sống lại sự vĩ đại của quốc gia và văn hóa mà đã bị lu mờ trong thời đại của chủ nghĩa đế quốc phương Tây.

Chủ nghĩa dân tộc là một phần bình thường của chính trị trên toàn thế giới. Chủ nghĩa dân tộc hoài cổ chỉ trở nên nguy hiểm khi nó rơi vào thần thoại hóa và gây thù địch với các quốc gia khác. Với nó, cơ hội của một cuộc đụng độ giữa các hệ tư tưởng dân tộc chủ nghĩa tăng cao. Khả năng của một cuộc đối đầu giữa chủ nghĩa dân tộc ở Mỹ và Trung Quốc ở Thái Bình Dương dường như đã tăng kể từ cuộc bầu cử của ông Trump.

Sẽ luôn luôn là dễ dàng hơn nhiều cho những kẻ theo chủ nghĩa dân tộc hoài cổ để tập trung vào những sai lầm của người nước ngoài hơn là trung thực về lịch sử phức tạp của quốc gia riêng của họ. Có chuyện rằng Putin không thích thảo luận về những tội ác của Stalin và Tập không thích nói về Mao, hai nhân vật có ảnh hưởng lớn của hai nước. Những giai đoạn trước đó mà chủ nghĩa dân tộc hoài cổ hướng tới thật không đáng để lặp lại. Trong những năm 1930, Italia của Mussolini muốn hồi sinh lại Roma cổ đại trong khi những tên phát xít lại coi chúng là những người kế thừa các hiệp sỹ Teutonic của thời trung cổ châu Âu.

Lịch sử thực sự có thể là một nguồn cảm hứng cho những người mong muốn cho sự hồi sinh quốc gia - ở Mỹ và những nơi khác. Và nó nên là một cảnh báo.

---------------------


Related

world 2057917239202236553

Đăng nhận xét Default Comments





Giúp chúng tôi truyền cảm hứng và khởi tạo nhiều câu chuyện, nhiều thay đổi hơn.
Cám ơn quý vị đã tiếp sức cho chúng tôi.

BÀI VỀ LUẬT AN NINH MẠNG

Theo dõi VNTB

VƯỢT TƯỜNG LỬA VÀO VNTB

TIN MỚI

TRUYỀN HÌNH

Phản hồi

Trong tuần

FANPAGE VIỆT NAM THỜI BÁO

item