Phong giáo sư hay phổ cập giáo sư thời "kinh tế tri thức"? *

Chuyện trường đại học tự bổ nhiệm chức danh giáo sư, phó giáo sư, từng rộ lên cuối năm 2012 nay lại nóng dư luận từ trường hợp Đại học Tôn ...

Chuyện trường đại học tự bổ nhiệm chức danh giáo sư, phó giáo sư, từng rộ lên cuối năm 2012 nay lại nóng dư luận từ trường hợp Đại học Tôn Đức Thắng muốn giành cho mình cái quyền này. Thế nhưng bản chất vấn đề này là gì? Đại học Tôn Đức Thắng làm đúng hay làm sai?


Bất cập cách làm cũ

Khác với các nước, ở Việt Nam quy trình bổ nhiệm chức danh giáo sư, phó giáo sư bao gồm hai bước: 1/Hội đồng Chức danh giáo sư nhà nước công nhận một ai đó đạt tiêu chuẩn các chức danh giáo sư, phó giáo sư; 2/Bổ nhiệm chức danh giáo sư, phó giáo sư.

Trước năm 2012 việc bổ nhiệm chức danh giáo sư, phó giáo sư do Bộ Giáo dục & Đào tạo đảm trách; sau năm 2012 thì giao cho các trường đại học tự bổ nhiệm.

Quy trình này nhiêu khê, rắc rối, đậm nét xin cho. Có thể liệt kê một số bất cập như nhiều người được phong giáo sư nhưng không hề có một giờ giảng dạy, lại đi làm công tác quản lý nhà nước. Ở bất kỳ nước nào, giáo sư thường được hiểu là gắn với một trường đại học nào đó trong khi ở Việt Nam giáo sư cũng có thể là người đang làm thứ trưởng hay cục trưởng.

Đại diện trường Đại học Tôn Đức Thắng cho rằng việc trường bổ nhiệm GS, PGS chỉ là chức vụ chuyên môn của trường
Quan trọng hơn cả, các tiêu chuẩn chức danh dù rất chi ly và tỉ mỉ nhưng lại không thể đo lường một cách khách quan nên việc xét duyệt sẽ nặng về cảm tính. Ví dụ tiêu chuẩn “Hướng dẫn chính ít nhất hai nghiên cứu sinh đã bảo vệ thành công luận án tiến sĩ” là rất khách quan và dễ đo lường nhưng tiêu chuẩn “Trung thực, khách quan và hợp tác với đồng nghiệp trong hoạt động giáo dục, nghiên cứu khoa học, công nghệ” là khe hở để các thành viên hội đồng xét duyệt làm khó các ứng viên.

Chính vì thế, vẫn có trường hợp ứng viên có giấy chứng nhận của Hội đồng Chức danh giáo sư nhà nước nhưng chưa được bổ nhiệm chức danh giáo sư, phó giáo sư ở một trường đại học cụ thể.

Nhiều ứng viên phải mất ăn, mất ngủ không chỉ vì chuẩn bị hồ sơ dù đây là khâu hết sức nhiêu khê mà cái chính là làm sao “vừa lòng” các thành viên trong hội đồng. Việc một người thay vì đủ điều kiện, áp theo khung quy định… sẽ được công nhận chức danh nay phải thực hiện thêm những việc theo kiểu "cúi đầu qua truông" là điều không bình thường - đặc biệt trong môi trường học thuật, nơi cần sự trung thực, sáng tạo và tài năng đích thực. Bởi thế , không ít người sau khi đã vượt qua cửa ải phó giáo sư đã ngậm ngùi thừa nhận chưa chắc đủ can đảm làm tiếp giáo sư!

Và chưa chín muồi cách làm mới

Trước hiện trạng đó, đã có nhiều tiếng nói yêu cầu phải trao quyền tự chủ cho các trường đại học trong việc bổ nhiệm giáo sư, phó giáo sư, tức là trao đầy đủ cả hai quyền: công nhận và bổ nhiệm.

Thật ra phản biện đối với đòi hỏi này cũng nhiều và cũng hợp lý: trường mà có đủ hai quyền, e rằng những giảng viên không ăn ý, có cá tính sẽ bị trù dập; tiêu cực cũng dễ nảy sinh; rồi khả năng sẽ lạm phát giáo sư, phó giáo sư khắp cả nước.

Tuy nhiên, đó là vấn đề gắn liền với quyền tự chủ mà Việt Nam phải chủ động giải quyết như các nước từng phải giải quyết. Khi các chức danh giáo sư, phó giáo sư do các trường quyết định, đó là màu cờ sắc áo, là uy tín, danh dự của trường đó nên họ sẽ bằng mọi cách nuôi dưỡng và gìn giữ. Nếu chức danh kèm với tên trường, chỉ với điều đó thôi, cũng đủ cho các giáo sư, phó giáo sư thấy hãnh diện hay ngại ngùng khi xưng danh. Đây cũng chính là động lực để từng trường và bản thân những người mang danh xưng này phấn đấu cho sự chính danh. 

Tuy nhiên với trường hợp của đại học Tôn Đức Thắng, vấn đề không phải vậy. Vấn đề là trường này muốn bổ nhiệm giáo sư, phó giáo sư như một chức danh nội bộ chứ không phải công nhận học hàm như cách Hội đồng chức danh giáo sư nhà nước đang làm. Lãnh đạo trường này khẳng định việc xét bổ nhiệm chức vụ chuyên môn giáo sư, phó giáo sư tại trường đại học Tôn Đức Thắng chỉ có giá trị bên trong nhà trường để có cơ sở tính thu nhập, điều kiện làm việc…

Nếu đúng vậy thì trường này đã tạo ra sự nhập nhằng về danh xưng. Nếu họ đặt ra một từ gì đó mới để gọi việc bổ nhiệm này thì không sao; đằng này lại dùng các từ có sẵn, gây nhầm lẫn thì phải chịu trách nhiệm giải trình trước công luận. Không lẽ bắt tiếng Việt nay phải hiểu giáo sư thành hai nghĩa: giáo sư thật thụ của nhà nước phong và giáo sư nội bộ do đại học Tôn Đức Thắng bổ nhiệm.

Việc trường này viện dẫn Quyết định 158 của Thủ tướng Chính phủ để biện giải cho hoạt động bổ nhiệm giáo sư của mình cũng là sự nhập nhằng vì quyết định này chỉ có câu: “Tuyển dụng, sử dụng và bổ nhiệm nhân sự là cán bộ quản lý, chuyên gia, nhà khoa học, giảng viên, viên chức trong và ngoài tuổi lao động (còn năng lực làm việc) căn cứ vào đề án vị trí việc làm, sau khi được Hội đồng trường thông qua; bảo đảm công khai, minh bạch, công bằng, khách quan; đồng thời, bảo đảm tính cạnh tranh và có tính đến các đối tượng ưu tiên theo quy định”. Không có chỗ nào cho phép trường tự bổ nhiệm giáo sư, phó giáo sư cả!

Sự nhập nhằng này còn đáng trách ở chỗ nó làm chậm đi quy trình giao quyền tự chủ cho các trường đại học mạnh thí điểm việc xét công nhận chức danh giáo sư, phó giáo sư thay cho Hội đồng Chức danh – một việc trước sau gì cũng phải làm, bắt đầu từ các trường có uy tín. Nay vì đại học Tôn Đức Thắng mà sự e dè của công luận lại rộ lên một cách không đáng có.

Theo Nguyễn Vũ - Nguyễn Trần (TBKTSG)

Tin liên quan: Mặc ý kiến trái chiều, ĐH Tôn Đức Thắng tiếp tục bổ nhiệm giáo sư

Cho rằng việc tự bổ nhiệm chức danh giáo sư, phó giáo sư không hề vi phạm quy định, Đại học Tôn Đức Thắng sẽ tiếp tục thực hiện việc này.

Nhiều chuyên gia phản đối quyết liệt

Câu chuyện tự bổ nhiệm giáo sư cho giảng viên của trường ĐH Tôn Đức Thắng đang dành được sự quan tâm lớn của dư luận xã hội, nhất là các chuyên gia giáo dục trong những ngày vừa qua.

Khẳng định nhà nước đã quy định chặt chẽ quy trình phong hàm giáo sư, phó giáo sư, việc Đại học Tôn Đức Thắng tự bổ nhiệm các chức danh này, theo nhiều chuyên gia, là không tuân thủ pháp luật.


Theo GS.TS Mai Hồng Quỳ, Hiệu trưởng Đại học Luật TP HCM, không thể có việc trường đại học ở Việt Nam lại làm theo các trường đại học tiên tiến ở nước ngoài.

"Ta có thể học tập, kết hợp làm các đề tài nghiên cứu khoa học hoặc có những liên kết đào tạo. Còn trong vấn đề phong hay bổ nhiệm học hàm giáo sư, phó giáo sư thì Nhà nước đã có văn bản dưới luật rất quan trọng, đó là Nghị định nên không thể làm khác được", bà Quỳ chia sẻ.

Cùng quan điểm GS.TS Nguyễn Đông Phong (Hiệu trưởng Đại học Kinh tế TP HCM), Phó chủ tịch Hội đồng giáo giáo sư các khối ngành Kinh tế, cũng cho rằng việc phong hàm ở Việt Nam phải tuân theo quy định pháp luật.

"Không thể nào nói đi theo các nước tiên tiến trên thế giới được. Dù dùng từ bổ nhiệm hay phong hàm thì về chức danh giáo sư, phó giáo sư đã có quy định. Trường làm chức danh riêng là không đúng", giáo sư Phong chia sẻ.

Ông cũng cho biết theo Nghị định chính phủ về việc phong học hàm ở Việt Nam phải xét qua 3 cấp, từ các ngành, khoa đề cử, sau đó được cấp trường duyệt rồi trình lên Hội đồng giáo sư Nhà nước quyết định.

Tương tự, ông Bùi Mạnh Nhị, Chánh văn phòng Hội đồng Chức danh GS Nhà nước cho rằng, Giáo sư (GS), Phó giáo sư (PGS) là các chức danh khoa học cao quý của các nhà giáo trong hệ thống giáo dục quốc dân.

Hội đồng chức danh giáo sư Nhà nước rất trân trọng việc tự chủ của các trường đủ điều kiện để thực hiện và chịu trách nhiệm về việc tự chủ. Nhưng càng được tự chủ, càng tôn trọng pháp luật, càng tránh tùy tiện, phải đảm bảo quy định, đảm bảo mặt bằng chất lượng quốc gia.

Trường ĐH Tôn Đức Thắng muốn thí điểm, phải có văn bản đề nghị, có đề án trình bày rõ mục đích, tiêu chuẩn, quy trình và được cấp có thẩm quyền cho phép. Khi văn bản pháp luật chưa cho phép điều này, thì việc làm của trường ĐH Tôn Đức Thắng như báo chí đã phản ánh là vi phạm.

“Tiêu chuẩn bổ nhiệm của trường còn cao hơn của Nhà nước”

Trao đổi với báo giới hôm nay 16/9, ông Nguyễn An Ninh, Trưởng phòng Tổ chức hành chính Đại học Tôn Đức Thắng, khẳng định việc trường tự bổ nhiệm chức danh giáo sư, phó giáo sư không hề vi phạm quy định.

Về cơ sở pháp lý, việc bổ nhiệm chức vụ chuyên môn cho các chuyên gia, nhà khoa học của trường dựa trên quyền tự chủ được Thủ tướng cho phép thí điểm theo Quyết định 158.

Theo đó trường phân chức vụ bổ nhiệm ra làm hai loại, gồm chức vụ quản lý và chức vụ chuyên môn. Trong chức vụ chuyên môn gồm có tập sự giảng dạy, trợ giảng, giảng viên, giáo sư trợ lý, giáo sư và phó giáo sư.

"Vì đối tượng này không phải công chức, thực hiện nghĩa vụ và hưởng mọi chế độ đãi ngộ do trường trả bằng nguồn thu của trường (không phải bằng ngân sách Nhà nước), do vậy việc bổ nhiệm, giao nhiệm vụ là quyền của trường", đại diện Đại học Tôn Đức Thắng nêu ý kiến và cho biết sẽ tiếp tục bổ nhiệm chức vụ này.

Cũng theo lãnh đạo nhà trường, tiêu chuẩn của Đại học Tôn Đức Thắng đưa ra đối với từng chức vụ chuyên môn còn cao hơn so với tiêu chuẩn công nhận của Hội đồng chức danh giáo sư Nhà nước.

Tiêu chí chung bao gồm nghiên cứu, giảng dạy và đào tạo, lãnh đạo chuyên môn, thu hút kinh phí nghiên cứu... Mỗi ứng viên sẽ có một nhóm chuyên gia gồm các giáo sư trong và ngoài nước thẩm định.

Sau đó Hội đồng của trường sẽ xét duyệt và đưa ra quyết định bổ nhiệm. Hàng năm trường sẽ đánh giá lại, nếu không đáp ứng được yêu cầu thì chức vụ này có thể bị bãi nhiệm.

"Giáo sư, phó giáo sư, giảng viên chính là chức danh nghề nghiệp. Việc bổ nhiệm các chức danh này nếu không phải do Hiệp hội nghề nghiệp thực hiện thì phải do cơ quan chuyên môn của nhân sự thực hiện và tự chịu trách nhiệm", đại diện của trường nêu và cho rằng đến nay học vị tiến sĩ cũng đã giao cho các cơ sở giáo dục đào tạo cấp bằng thì tại sao việc bổ nhiệm chức danh nghề nghiệp trong lĩnh vực giảng dạy lại không muốn để cơ sở tự làm.

Theo Tấm Gương

* VNTB đặt lại tiêu đề

Related

Xã hội 7182536702615519741

Đăng nhận xét Default Comments

BÀI VỀ LUẬT AN NINH MẠNG

Theo dõi VNTB

VƯỢT TƯỜNG LỬA VÀO VNTB

TIN MỚI

TẤN CÔNG MẠNG

TRUYỀN HÌNH

Phản hồi

Trong tuần

FANPAGE VIỆT NAM THỜI BÁO

item