Việt Nam : Dự luật tôn giáo "không đáp ứng yêu cầu của quốc tế"

Dự thảo 4 Luật Tín ngưỡng Tôn giáo được Bộ Nội Vụ và Ban Tôn giáo Chính phủ chuyển đến cho các tôn giáo trong nước xem và góp ý. Cho đến l...

Dự thảo 4 Luật Tín ngưỡng Tôn giáo được Bộ Nội Vụ và Ban Tôn giáo Chính phủ chuyển đến cho các tôn giáo trong nước xem và góp ý. Cho đến lúc này, Hội đồng Giám mục Việt Nam cũng như hai tòa giám mục Bắc Ninh và Kontum chính thức có phản hồi với chủ tịch Quốc hội Nguyễn Sinh Hùng và Ban Tôn giáo Chính phủ về dự thảo luật đó.

Theo RFA: Phản hồi về Dự thảo 4 Luật Tín ngưỡng Tôn giáo

Hội Đồng Giám Mục Việt Nam họp Hội nghị thường niên kỳ II-2012 tại Tòa giám mục Thanh Hóa, từ ngày 8 đến 12 tháng 10 năm 2012.
Nhận định và góp ý của Hội đồng Giám mục Việt Nam do đức cha Cosma Hoàng Văn Đạt, tổng thư ký, thay mặt Ban Thường vụ Hội đồng Giám mục Việt Nam ký ngày 4 tháng 5, đưa ra nhận định nói rõ ‘Nhìn chung, bản Dự Thảo 4 đi ngược lại với quyền tự do vế tín ngưỡng và tôn giáo, gây lo ngại nhiều hơn là đem lại sự bình an cho mọi người.

Sau khi nêu ra 14 chi tiết về bản dự thảo nhận được, Hội Đồng Giám mục Việt Nam có ba kiến nghị: thứ nhất là“Không đồng ý Dự thảo Luật Tín ngưỡng, tôn giáo; thứ hai đề nghị soạn lại một bản Dự thảo khác phù hợp với xu thế tự do, dân chủ và mang tầm vóc của xã hội tiến bộ và điểm thứ ba là bản dự thảo mới phải được tham khảo ý kiến từ các tổ chức tôn giáo; đặt biệt các tổ chức tôn giáo phải được công nhận tư cách pháp nhân và được pháp luật bảo vệ.”

Không đồng ý Dự thảo Luật Tín ngưỡng, tôn giáo; thứ hai đề nghị soạn lại một bản Dự thảo khác phù hợp với xu thế tự do, dân chủ và mang tầm vóc của xã hội tiến bộ và điểm thứ ba là bản dự thảo mới phải được tham khảo ý kiến từ các tổ chức tôn giáo; đặt biệt các tổ chức tôn giáo phải được công nhận tư cách pháp nhân và được pháp luật bảo vệ.

-Hội Đồng Giám mục VN

Vào ngày 28 tháng tư, Tòa Giám mục Kontum cũng có thư gửi cho ông Nguyễn Sinh Hùng, chủ tịch Quốc hội Việt Nam và ông Phạm Dũng, trưởng ban Tôn giáo Chính phủ. Bức thư cho biết thời gian nhận được dự thảo để góp ý đến ngày 5 tháng 5 là quá gấp vì theo thư của Tòa Giám mục Kontum thì trong vòng 13 ngày không thể có góp ý cho một dự thảo luật được cho là quan trọng như thế. Nhất là trong tình hình mà Tòa Giám Mục Kontum nhận định là đang đứng trước họa xâm lăng của Phương Bắc như hiện nay. Trong khi đó theo tư của cơ quan chức năng Việt Nam thì đến hạn ngày 5 tháng 5 mà không nhận được văn bản góp ý tức được hiểu đã đồng ý với dự thảo luật.

Tòa Giám mục Kom tum do hai đức cha Trần Thanh Chung và Hoàng Đức Oanh đại diện ký tên vào thư trả lời như vừa nêu cũng đưa ra 7 ý kiến đối với bản dự thảo 4; đồng thời có 2 kiến nghị là ‘hoãn biểu quyết Luật Tín ngưỡng, tôn giáo; dồn toàn lực đất nước vào việc chống ngoại bang Phương Bắc đang lấn chiếm đất, biển của Việt Nam’. Kiến nghị thứ hai của Tòa Giám mục Kontum là cần cho người dân biết rõ về Thỏa hiệp Thành Đô năm 1990 mà nhiều người dân muốn được rõ.

Tòa Giám Mục Bắc Ninh vào ngày 30 tháng tư vừa qua cũng gửi cho Bộ Nội vụ- Ban Tôn giáo ‘Nhận định và góp ý về Dự thảo Luật Tín Ngưỡng, tôn giáo’.

Nhận định của Tòa Giám mục Bắc Ninh do linh mục Tổng đại diện Giuse Nguyễn Đức Hiểu ký tên thay mặt giáo phận nêu rõ ‘Theo nhiều nước tiên tiến trên thế giới, những văn bản qui phạm pháp luật sinh ra nhằm ngăn chặn những người thực thi pháp luật lạm dụng quyền đối với người dâ; nhưng nhìn nhận cách khách quan, những điều nêu trong Dự thảo 4 muốn tái lập cơ chế Xin-Cho trong các sinh hoạt tín ngưỡng, tôn giáo. Cơ chế Xin-Cho biến quyền tự do của con người thành những thứ quyền Nhà nước nắm trong tay và ban lại cho người dân qua những thủ tục cấp phép”.

Tòa Giám mục Bắc Ninh đưa ra 7 đề nghị. Trong đó đề nghị các tôn giáo và chức sắc được hưởng quyền bình đẳng trước pháp luật; quyền tự do tín ngưỡng, tôn giáo phải được pháp luật bảo vệ chứ không phải bảo hộ. Một điểm được nêu ra nữa là hai chương X và XI của Dự thảo 4 tự mâu thuẫn với điều 2 trong Dự thảo cũng như trong Hiến pháp năm 1992, sửa đổi năm 2013 của Việt Nam.
Thực tế

Vấn đề Xin- Cho trong lĩnh vực tôn giáo mà Tòa Giám mục Bắc Ninh nêu ra được mục sư A Đảo, thuộc hội thánh Tin Lành tư gia có tên Đấng Christ Việt Nam, hiện sinh sống tại huyện Sa Thầy tỉnh Kon Tum cho biết:

“Về sinh hoạt, họ bắt chúng tôi phải đăng ký hằng năm nhưng chúng tôi nói bên Ban Tôn giáo nói chỉ đăng ký duy nhất lần đầu tiên thì sẽ được ‘đời đời’. Thế nhưng trong thôn làng, xã, tỉnh Kon Tum thì họ không cho phép nói rằng Trung ương khác, dưới tỉnh, huyện, làng khác.

Họ vẫn cứ nói như vậy và bắt chúng tôi cho con số từng người ,chúng tôi không chịu. Vì năm ngoái chúng tôi khai từng người trong làng Ya Khiên, xã Rờ kơi này; chính quyền biết và họ đi hù dọa hay lừa bảo anh em tín hữu bỏ đạo Tin Lành thì chính quyền sẽ đầu tư xây nhà, được chế độ này, chế độ nọ.”

Từ trái sang: LM Đinh Hữu Thoại, LM Phạm Trung Thành và TS Phạm Công Thuận. Ảnh minh họa chụp trước đây.
Linh mục Đinh Hữu Thoại, thuộc Dòng Chúa Cứu Thế ở Sài Gòn, cũng nói đến vấn đề luật pháp mà chính quyền Việt Nam áp dụng đối với các tôn giáo trong nước lâu nay:

“Thực tế bản chất của cộng sản là vẫn muốn tìm cách triệt hạ các tôn giáo, bằng chứng là những ông trưởng ban Tôn giáo Chính phủ đều từ công an đưa qua. Như vậy họ đặt tôn giáo vào đối tượng gọi là ‘nguy hiểm đến an ninh quốc gia’. Với quan niệm ngay từ đầu như vậy thì không thể nào có tự do tôn giáo. Cái nhìn của nhà cầm quyền về tôn giáo vẫn còn sai lệch như vậy. Họ rất sai lệch khi mà đặt trưởng ban tôn giáo là một công an. Thứ hai, việc quản lý tôn giáo lại giao cho những người không biết gì về tôn giáo. Đó là sai lầm thứ hai dẫn đến việc họ tìm cách hạn chế chứ đâu có giúp cho quyền tự do tôn giáo được thể hiện; điều đó thể hiện qua ban tôn giáo các cấp và pháp luật.

Không cần thiết phải có một pháp luật nào khác về tôn giáo. Bởi vì khi ra một phát luật liên quan đến những người có tôn giáo, tức đã liệt họ vào một loại công dân khác rồi. Vì người có tôn giáo hay không có tôn giáo vẫn là công dân của một đất nước; nên chỉ bị chi phối bởi một luật chung, một luật duy nhất. Tại sao phải có thêm những luật về tôn giáo?”

Mục sư Nguyễn Hồng Quang thuộc giáo hội Mennonite độc lập cũng có ý kiến về những phát biểu lâu nay của cơ quan chức năng khi Hà Nội bị các tổ chức quốc tế nêu ra những vi phạm về quyền tự do tín ngưỡng, tôn giáo của người dân:

“Những người thay mặt chính phủ Việt Nam để nói về tự do tín ngưỡng, tôn giáo cũng có rất nhiều hạn chế. Ngay cả thủ tướng, chủ tịch nước, tổng bí thư muốn phát biểu điều gì cũng không phải theo tự do cá nhân của họ muốn phát biểu đâu. Họ phải nói những điều mà tập thể, đảng ủy, chi bộ cho phép và phải thông báo trước mới được đưa ra ngoài.

Dù những phát ngôn đó có xa lạ với cách nghe của cộng đồng nhân loại thế giới, họ vẫn phát biểu như thế: nói hoài, nói mãi, nói không hề thay đổi. Đơn cử như vấn đề Hoàng Sa, Trường Sa, Trung Quốc đã xâm lược, chiếm quyền lợi ở Biển Đông của Việt Nam, chiếm lãnh hải và an toàn lãnh thổ của Việt Nam; nhưng rồi cách nói lâu nay là ‘cực lực lên án’ mà người trong nước nghe hoài, rất chán.”

Dự thảo lần thứ 4 Luật Tín ngưỡng, tôn giáo do Bộ Nội vụ Việt Nam soạn thảo; theo những nhận định và góp ý vừa nêu thì dự thảo này không đáp ứng được yêu cầu của các tôn giáo hiện nay trong nước.

Theo RFI: Việt Nam : Dự luật tôn giáo "không đáp ứng yêu cầu của quốc tế"
Một thánh lễ Công giáo ở Việt Nam. Dụ luật tôn giáo bị xem là vẫn nhằm kiểm soát chặt chẽ các tổ chức tôn giáo như Giáo hội Công giáo.
Chính quyền Việt Nam hiện đưa ra thảo luận và lấy ý kiến về Dự thảo Luật Tín ngưỡng, Tôn giáo, mà theo dự kiến sẽ được trình Quốc hội vào năm tới. Nhưng đối với các tổ chức nhân quyền, bản dự thảo luật này không đáp ứng đúng các yêu cầu của quốc tế về tự do tôn giáo. Sau đây mời quý vị nghe ý kiến của ông Vũ Quốc Dụng, giám đốc điều hành tổ chức VETO, Mạng lưới các nhà bảo vệ nhân quyền, tại Đức.

RFI : Thưa ông Vũ Quốc Dụng. Trước hết, theo ông dự thảo luật này có thay đổi gì tốt hơn hay xấu hơn so với Pháp lệnh tôn giáo, Tín ngưỡng 2004 không?

Vũ Quốc Dụng :Trước hết, chương XI của dự thảo luật này là một điểm mới khi cho phép người dân và các tổ chức tôn giáo có quyền khiếu nại về hành vi vi phạm luật tôn giáo. Tuy nhiên tôi không thấy dự luật này qui định gì về tội danh và hình phạt đối với kẻ vi phạm cho nên tôi nghi ngờ về tác dụng thực tế của việc khiếu nại và tố cáo vi phạm.

Nhìn chung, tôi không thấy trong Dự thảo luật này một sự thay đổi tổng quát về quan điểm tự do tôn giáo của chính quyền Việt Nam. Nó vẫn giữ quan điểm của Pháp Lệnh, nghĩa là chính quyền phải kiểm soát chặt chẽ các tôn giáo và việc này được thực hiện bằng đủ loại giấy phép, mà các tôn giáo ở Việt Nam đã gọi là cơ chế XIN-CHO.

Theo tôi so với Pháp Lệnh, dự thảo luật này tỏ ra khắt khe hơn khi chính thức thêm một loại đăng ký nữa. Đó là loại "đăng ký sinh hoạt tôn giáo“ không thấy có trong Pháp lệnh hiện hành mà chỉ thấy có trong Nghị định 22 nằm dưới nó. Như vậy là Dự thảo Luật chính thức có đến 3 loại đăng ký: trước nhất là „ đăng ký sinh hoạt tôn giáo“, rồi đến „ đăng ký hoạt động tôn giáo“, và „ đăng ký tổ chức tôn giáo“. Đẻ ra càng nhiều loại đăng ký thì lại càng nhiêu khê và càng tạo cơ hội cho chính quyền các cấp có cơ hội làm khó dễ các tôn giáo.

Một nhận xét thứ hai là sự can thiệp khó chấp nhận được của chính quyền vào nội bộ các tôn giáo. Có những 39 điều khoản của dự luật này qui định từ việc tổ chức đại hội thường niên, thành lập hội nhánh, phong chức, bổ nhiệm, tuyển người đi tu, v.v… Việc bắt phải được chấp thuận đăng ký thì mới được suy cử, bầu cử người lãnh đạo tôn giáo, mới được đi tu cho thấy chính quyền thọc sâu như thế nào vào việc điều hành nội bộ của các tôn giáo. Rõ ràng là các tổ chức tôn giáo “chỉ được làm những gì đã được cho phép” và bị thắt xiết đến nghẹt thở chứ không được tự do. Muốn tự do thì các tôn giáo phải được làm tất cả những gì mà luật không cấm.

RFI : Dự thảo luật này có đáp ứng điều ước quốc tế mà Việt Nam là thành viên không?

Vũ Quốc Dụng : Việt Nam tham gia vào Công ước quốc tế về Quyền Dân sự và Chính trị (ICCPR) từ năm 1982 cho nên chúng ta phải dùng Điều 18 của công ước này về Quyền Tự do Tư tưởng, Tự do Lương tâm hay Tự do Tôn giáo để qui chiếu. Ngoài ra, chúng ta cần phải tham chiếu thêm Bản Bình luận Tổng quát về điều 18 ICCPR này của Uỷ Ban Nhân quyền LHQ để hiểu rõ hơn về các qui định về tự do tôn giáo trong luật quốc tế.

Sau khi tham khảo 2 văn bản nói trên tôi cho rằng dự thảo luật tôn giáo, tín ngưỡng của Việt Nam đã vi phạm nhiều nguyên tắc căn bản của ICCPR. Vì thời giờ không cho phép nên tôi xin nói vắn tắt về một vài điểm chính.

Thứ nhất là tầng khái niệm. Tôi cho rằng dự thảo luật đã đưa ra những định nghĩa quá chật hẹp về tôn giáo hoặc tín ngưỡng với kết quả là loại trừ rất nhiều tôn giáo hoặc tín ngưỡng ra khỏi vòng pháp luật. Đặc biệt, những nhóm tôn giáo nhỏ, mới được thành lập hay bị chính quyền xem là bướng bỉnh sẽ khó được chấp nhận. Thực tế của nhiều thập niên qua cho thấy việc đồng hóa "tôn giáo“ với "tổ chức tôn giáo“ cũng như "tín ngưỡng“ với "tín ngưỡng dân gian“ đã là nguyên nhân gây ra biết bao vi phạm quyền tự do tôn giáo ở Việt Nam vì không phải tôn giáo nào cũng phải được tổ chức thành một tổ chức và ngoài tín ngưỡng dân gian thì tín ngưỡng còn phải bao gồm cả nhiều niềm tin hay thế giới quan khác nữa.

Thứ nhì là "quyền tự do theo một tôn giáo hoặc tín ngưỡng tự chọn“ đã không được tách riêng ra trong dự thảo. ICCPR tách riêng nó ra vì nó là một quyền tuyệt đối và không thể bị giới hạn trong bất cứ hoàn cảnh nào, kể cả khi đất nước có chiến tranh. Vì cho đến nay chính quyền Việt Nam vẫn bắt nhiều người phải ký giấy bỏ đạo hoặc phải theo một tổ chức tôn giáo do chính quyền qui định, cho nên việc tách riêng này không những phù hợp với ICCPR, mà còn giải quyết được một nhu cầu cấp thiết của người có đạo nữa.

Thứ ba là dự luật đặt ra quá nhiều điều cấm, riêng điều 6 đã có tổng cộng 12 điều cấm, với ngôn từ rất chung chung và dễ áp đặt tùy tiện như "cấm lợi dụng quyền tự do tín ngưỡng, tôn giáo". Như thế nào là "lợi dụng" thì chúng ta đã thấy qua những bắt giữ tùy tiện liên quan đến điều 258 của Bộ luật Hình sự mà quốc tế đã nhiều lần phê phán. Tôi muốn nói thêm rằng lý do "xâm phạm an ninh quốc gia“ trong dự luật này (điều 6, khoản 5, điểm c) rõ ràng vi phạm ICCPR vì trong những lý do để giới hạn về quyền tự do bày tỏ niềm tin tôn giáo hoặc tín ngưỡng được qui định tại điều 18 khoản 3 ICCPR không có điều nào liên quan đến an ninh quốc gia và tất cả các văn bản diễn giải của LHQ đều nhấn mạnh đến điều này.

RFI : Dự thảo luật này có đáp ứng những khuyến nghị của Báo cáo viên Đặc biệt về Tự do Tôn giáo hoặc Tín ngưỡng của Liên Hiệp Quốc (BCV) vừa viếng thăm Việt Nam hồi năm ngoái không?

Vũ Quốc Dụng : Khi đọc các khuyến nghị của ông BCV Heiner Bielefeldt tôi thấy ông đặc biệt quan tâm đến 3 lãnh vực là đăng ký tôn giáo, tôn trọng điều ước quốc tế và những điều cấm. Dự luật đã không thỏa mãn được cả 3 mối quan tâm này. Tôi đã phê bình điểm thứ ba ở trên nên không nhắc lại nữa.

BCV quan niệm rằng việc thực thi quyền tự do tôn giáo không thể để bị phụ thuộc vào một quyết định hành chánh là đăng ký hoặc cho phép. Do đó, BCV đề nghị luật tôn giáo phải cho các tổ chức tôn giáo được chọn lựa giữa việc đăng ký hay không đăng ký, và việc này không ảnh hưởng gì đến các hoạt động chủ yếu của họ trong cộng đồng tôn giáo. Dự luật thì rõ ràng bắt họ phải đăng ký nếu không thì sẽ bị chính quyền xem là hoạt động bất hợp pháp.

BCV đề nghị thực hiện đầy đủ các điều ước quốc tế. Như đã phân tích ở trên dự thảo luật tôn giáo, tín ngưỡng đã vi phạm nhiều nguyên tắc căn bản của ICCPR. Cho nên qui định tại Điều 5 về việc ưu tiên thực hiện điều ước quốc tế khi có mâu thuẫn giữa điều ước quốc tế và luật Việt Nam chỉ là sự đãi bôi. Thực ra Pháp lệnh tôn giáo, tín ngưỡng của năm 2004 cũng đã có điều khoản tương tự (Điều 38) mà chẳng thấy ai thi hành. Hỏi công an thì công an bảo không biết. Hỏi uỷ ban và tòa án nhân dân thì họ nói họ chỉ áp dụng luật Việt Nam mà thôi.

Tôi nghĩ điều đầu tiên cần làm ngay là điều chỉnh tất cả các điều luật cho phù hợp với luật quốc tế, rồi sau đó mới có thể ghi Điều 5 vào luật được.

RFI : Dự thảo luật này có đáp ứng những khuyến nghị của Thủ tục Kiểm tra Định kỳ Phổ quát (UPR) của Hội đồng nhân quyền LHQ hồi đầu năm 2014 không?

Vũ Quốc Dụng : Trong thủ tục UPR diễn ra hồi đầu năm ngoái, Việt Nam đã chấp nhận 9 khuyến nghị của các quốc gia thành viên của Hội đồng Nhân quyền LHQ liên quan đến quyền tự do tôn giáo. Tựu trung các khuyến nghị này xoay quanh việc sửa luật, tuân thủ điều ước quốc tế, bảo đảm quyền tự do tôn giáo và giảm thiểu các trở ngại hành chính.

Như đã phân tích ở trên, năm khuyến nghị liên quan trực tiếp đến luật lệ tôn giáo đã chưa được phía Việt Nam thực hiện một cách thực tâm và có thiện chí. Các quốc gia thành viên của Hội đồng Nhân quyền LHQ chắc chắn sẽ không thể thỏa mãn với những sửa chữa vá víu này.

Tôi hy vọng dự thảo này sẽ không phải là dự thảo cuối cùng về luật tôn giáo từ nay đến cuối năm 2016 và những dự thảo sau sẽ cố gắng hội nhập với quốc tế nhiều hơn nữa và sẽ thoáng hơn. Nhưng tôi nghĩ, điều tốt hơn cả sẽ là không có luật tôn giáo, vì đặt ra luật là đặt ra sự kiểm soát và khống chế quyền tự do. Việt Nam cần biết rằng các quốc gia khác không cần đặt riêng luật tôn giáo mà các tôn giáo ở đó vẫn hoạt động ổn định hòa bình.

RFI : Xin cám ơn ông Vũ Quốc Dụng.

Theo RFI/ RFA

Related

Xã hội 2912967620526987425

Đăng nhận xét Default Comments

BÀI VỀ LUẬT AN NINH MẠNG

Theo dõi VNTB

VƯỢT TƯỜNG LỬA VÀO VNTB

TIN MỚI

TẤN CÔNG MẠNG

TRUYỀN HÌNH

Phản hồi

Trong tuần

FANPAGE VIỆT NAM THỜI BÁO

item